આલ્કોહોલની $(a)$ $HX$ સાથેની પ્રક્રિયા અને લ્યુકાસ કસોટી,$(b)$ $PX_3$ સાથેની પ્રક્રિયા અને $(c)$ નિર્જળીકરણ પ્રક્રિયાઓ વર્ણવો.

(N/A) આલ્કોહોલમાં $C-O$ બંધ તૂટવાથી થતી પ્રક્રિયાઓ:
$(a)$ $HX$ સાથેની પ્રક્રિયા અને લ્યુકાસ કસોટી:
$(i)$ આલ્કોહોલ હાઈડ્રોજન હેલાઈડ $(HX)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઈલ હેલાઈડ બનાવે છે: $R-OH + HX \rightarrow R-X + H_2O$.
આલ્કોહોલની $HX$ સાથેની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $3^{\circ} > 2^{\circ} > 1^{\circ}$ છે.
$(ii)$ લ્યુકાસ કસોટી: સાંદ્ર $HCl$ અને નિર્જળ $ZnCl_2$ ના મિશ્રણને લ્યુકાસ પ્રક્રિયક કહે છે.
$3^{\circ}$ આલ્કોહોલ તરત જ ધૂંધળાપણું (turbidity) આપે છે.
$2^{\circ}$ આલ્કોહોલ $5-10$ મિનિટમાં ધૂંધળાપણું આપે છે.
$1^{\circ}$ આલ્કોહોલ ઓરડાના તાપમાને પ્રક્રિયા કરતા નથી.
$(b)$ $PX_3$ સાથેની પ્રક્રિયા:
આલ્કોહોલ ફોસ્ફરસ ટ્રાયહેલાઈડ ($PX_3$,જ્યાં $X = Cl, Br$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઈલ હેલાઈડ બનાવે છે: $3R-OH + PX_3 \rightarrow 3R-X + H_3PO_3$.
$(c)$ નિર્જળીકરણ પ્રક્રિયાઓ:
એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં (જેમ કે સાંદ્ર $H_2SO_4$ અથવા $H_3PO_4$) આલ્કોહોલનું નિર્જળીકરણ થઈને આલ્કીન બને છે.
નિર્જળીકરણનો ક્રમ $3^{\circ} > 2^{\circ} > 1^{\circ}$ છે.