$(a)$ ક્રોમેટોગ્રાફીના ઉપયોગો જણાવો.
$(b)$ ક્રોમેટોગ્રાફી શબ્દનો અર્થ આપો.
$(c)$ ક્રોમેટોગ્રાફીનો પ્રથમ ઉપયોગ લખો.

(N/A) ક્રોમેટોગ્રાફી પદ્ધતિના ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ સંયોજનોના શુદ્ધિકરણમાં.
$(ii)$ સંયોજનોની શુદ્ધતા ચકાસવા માટે.
$(iii)$ મિશ્રણોને તેમના ઘટકોમાં અલગ કરવા માટે.
$(b)$ ક્રોમેટોગ્રાફી નામ ગ્રીક શબ્દ $chroma$ પરથી ઉતરી આવ્યું છે,જેનો અર્થ $color$ (રંગ) થાય છે. રંગના આધારે તેને ક્રોમેટોગ્રાફી કહેવામાં આવે છે.
$(c)$ ક્રોમેટોગ્રાફીનો પ્રથમ ઉપયોગ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતા રંગીન પદાર્થોને અલગ કરવા માટે થયો હતો. પ્રક્રિયા:
$(i)$ વનસ્પતિમાંથી મેળવેલ રંગીન પદાર્થોના મિશ્રણને સ્થિર કલા (stationary phase) પર લાગુ કરવામાં આવે છે,જે ઘન અથવા પ્રવાહી હોઈ શકે છે.
$(ii)$ શુદ્ધ દ્રાવક,દ્રાવકોનું મિશ્રણ અથવા વાયુને સ્થિર કલા પર ધીમેથી પસાર થવા દેવામાં આવે છે.
$(iii)$ અધિશોષિત મિશ્રણના ઘટકો ધીમે ધીમે એકબીજાથી અલગ થઈ જાય છે.
$(iv)$ સ્થિર કલા પર ગતિ કરતી કલા (પ્રવાહી અથવા વાયુ) ને ગતિશીલ કલા (mobile phase) કહેવામાં આવે છે.