$CH_3CH(X)C_2H_5$ ના ઉદાહરણ સાથે ધારણ (Retention),વ્યુત્ક્રમણ (Inversion) અને રેસિમિકરણ (Racemization) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે અસમમિત (કિરાલ) કાર્બન સાથે જોડાયેલ બંધ તૂટે છે,ત્યારે નીપજની અવકાશીય ગોઠવણીના આધારે ત્રણ પરિણામો શક્ય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3CH(X)C_2H_5$ માં મધ્યસ્થ કાર્બન કિરાલ છે. જ્યારે $C-X$ બંધ તૂટે અને $C-Y$ બંધ બને,ત્યારે નીચેની ત્રણ શક્યતાઓ ઉદભવે છે:
$(a)$ ધારણ (Retention):
$(i)$ જો મળતી નીપજ માત્ર સંયોજન $(A)$ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને વિન્યાસનું ધારણ કહેવાય છે.
$(ii)$ ધારણમાં,પ્રક્રિયક અને નીપજ $(A)$ ની અવકાશીય ગોઠવણી સમાન રહે છે,જેમાં $C-Y$ બંધ અવકાશમાં $C-X$ બંધ જેવી જ જગ્યા રોકે છે.
$(iii)$ ધારણ દ્વારા બનતી નીપજ પ્રકાશક્રિયાશીલ હોય છે.
$(b)$ વ્યુત્ક્રમણ (Inversion):
$(i)$ જો મળતી નીપજ માત્ર સંયોજન $(B)$ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને વિન્યાસનું વ્યુત્ક્રમણ કહેવાય છે.
$(ii)$ વ્યુત્ક્રમણમાં,અવકાશીય ગોઠવણી પ્રક્રિયક જેવી રહેતી નથી. $C-Y$ બંધ $C-X$ બંધની સાપેક્ષમાં વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
$(iii)$ વ્યુત્ક્રમણ દ્વારા બનતી નીપજ પ્રકાશક્રિયાશીલ હોય છે,પરંતુ પ્રકાશભ્રમણની નિશાની ઉલટાય છે (દા.ત.,$(+) \rightarrow (-)$ અથવા $(-) \rightarrow (+)$).
$(c)$ રેસિમિકરણ (Racemization):
$(i)$ જો મળતી નીપજ $(A)$ અને $(B)$ નું $50:50$ મિશ્રણ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને રેસિમિકરણ કહેવાય છે.
$(ii)$ રેસિમિકરણમાં વિરુદ્ધ અવકાશીય ગોઠવણી ધરાવતી બે નીપજોનું $1:1$ મિશ્રણ બને છે.
$(iii)$ પરિણામી મિશ્રણ પ્રકાશ અક્રિયાશીલ હોય છે કારણ કે એક સમઘટકનું પ્રકાશભ્રમણ બીજાના સમાન અને વિરુદ્ધ ભ્રમણ દ્વારા નાબૂદ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેનામાંથી કયો આલ્કાઇલ હેલાઇડ $S_{N}1$ કાર્યપદ્ધતિ અનુસાર વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપે છે?

નીચેના આલ્કાઇલ હેલાઇડમાંથી $S_{N}2$ પ્રક્રિયા માટે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ કયો છે?

Difficult
View Solution

નીચેનામાંથી કયા બ્રોમાઈડ માટે $S_N1$ પ્રક્રિયાનો દર ઝડપી હશે?

જ્યારે $CH_3CH_2CHCl_2$ ની પ્રક્રિયા $NaNH_2$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે મળતી નીપજ કઈ છે?

ક્લોરોફોર્મનું ઝિંક ડસ્ટ અને પાણી સાથે રિડક્શન કરવાથી શું મળે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo