ક્લોરોબેન્ઝિનમાં $-Cl$ સમૂહ નિષ્ક્રિયકારક છે; તેમ છતાં તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ આપે છે. કોલમ-$(I)$ માં પ્રક્રિયકો છે અને કોલમ-$(II)$ માં નીપજો છે. કોલમ-$(I)$ ને કોલમ-$(II)$ સાથે જોડો.
| કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયકો) | કોલમ-$(II)$ (નીપજો) |
| :--- | :--- |
| $(A)$ $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ | $(i)$ $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝિન |
| $(B)$ સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ | $(ii)$ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ + $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ |
| $(C)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી | $(iii)$ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન + $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન |
| $(D)$ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ | $(iv)$ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન + $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન |
| | $(v)$ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન |
| કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયકો) | કોલમ-$(II)$ (નીપજો) |
| :--- | :--- |
| $(A)$ $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ | $(i)$ $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝિન |
| $(B)$ સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ | $(ii)$ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ + $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ |
| $(C)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી | $(iii)$ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન + $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન |
| $(D)$ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ | $(iv)$ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન + $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન |
| | $(v)$ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન |
(A-III, B-V, C-II, D-IV) ક્લોરોબેન્ઝિનની ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ $-Cl$ પરમાણુની સંસ્પંદન અસરને કારણે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર થાય છે.
$(A)$ ક્લોરિનેશન: $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(A \rightarrow iii)$.
$(B)$ નાઈટ્રેશન: સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ એ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન અને $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(B \rightarrow v)$.
$(C)$ સલ્ફોનેશન: સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી એ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ અને $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ આપે છે. તેથી,$(C \rightarrow ii)$.
$(D)$ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન: $CH_3COCl$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન અને $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન આપે છે. તેથી,$(D \rightarrow iv)$.
$(A)$ ક્લોરિનેશન: $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(A \rightarrow iii)$.
$(B)$ નાઈટ્રેશન: સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ એ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન અને $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(B \rightarrow v)$.
$(C)$ સલ્ફોનેશન: સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી એ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ અને $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ આપે છે. તેથી,$(C \rightarrow ii)$.
$(D)$ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન: $CH_3COCl$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન અને $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન આપે છે. તેથી,$(D \rightarrow iv)$.
Explore More
Similar Questions
$STATEMENT-1$: બ્રોમોબેન્ઝીન $Br_2 / Fe$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $1,4$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝીન આપે છે.
$STATEMENT-2$: બ્રોમોબેન્ઝીનમાં,આવતા ઇલેક્ટ્રોફાઇલને નિર્દેશિત કરવામાં બ્રોમો સમૂહની ઇન્ડક્ટિવ અસર મેસોમેરિક અસર કરતા વધુ પ્રભાવી હોય છે.
$STATEMENT-2$: બ્રોમોબેન્ઝીનમાં,આવતા ઇલેક્ટ્રોફાઇલને નિર્દેશિત કરવામાં બ્રોમો સમૂહની ઇન્ડક્ટિવ અસર મેસોમેરિક અસર કરતા વધુ પ્રભાવી હોય છે.
ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો સાચો ક્રમ ........ છે.
Medium
View Solutionનીચેનાને ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા તરફ પ્રતિક્રિયાશીલતાના સાચા ક્રમમાં ગોઠવો.
$I$. $1-$ક્લોરો$-2-$નાઈટ્રોબેન્ઝીન
$II$. ક્લોરોબેન્ઝીન
$III$. $1-$ક્લોરો$-3-$નાઈટ્રોબેન્ઝીન
$I$. $1-$ક્લોરો$-2-$નાઈટ્રોબેન્ઝીન
$II$. ક્લોરોબેન્ઝીન
$III$. $1-$ક્લોરો$-3-$નાઈટ્રોબેન્ઝીન
નીચેની પ્રતિક્રિયા શ્રેણીમાં $Y$ અને $Z$ અનુક્રમે શું છે?
ક્લોરોબેન્ઝીન $\xrightarrow[Conc. H_2SO_4]{HNO_3}$ $X$ (મુખ્ય નીપજ) $\xrightarrow{Y}$ $Z$
ક્લોરોબેન્ઝીન $\xrightarrow[Conc. H_2SO_4]{HNO_3}$ $X$ (મુખ્ય નીપજ) $\xrightarrow{Y}$ $Z$
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: બેન્ઝીનનું નાઈટ્રેશન કરીને નાઈટ્રોબેન્ઝીન મેળવવામાં આવે છે, જેની આગળ $CH_{3}COCl / AlCl_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા આકૃતિમાં દર્શાવેલ નીપજ મળે છે.
વિધાન $II$: $NO_{2}$ સમૂહ એ $m$-નિર્દેશક અને નિષ્ક્રિય કરનાર સમૂહ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં, સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
વિધાન $I$: બેન્ઝીનનું નાઈટ્રેશન કરીને નાઈટ્રોબેન્ઝીન મેળવવામાં આવે છે, જેની આગળ $CH_{3}COCl / AlCl_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા આકૃતિમાં દર્શાવેલ નીપજ મળે છે.
વિધાન $II$: $NO_{2}$ સમૂહ એ $m$-નિર્દેશક અને નિષ્ક્રિય કરનાર સમૂહ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં, સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
DifficultJEE MAIN 2026
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo