$(a)$ નીચેના દરેક કિસ્સામાં વસ્તુને મૂકવામાં આવે ત્યારે રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પ્રકાર દર્શાવવા માટે કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ બહિર્ગોળ લેન્સના પ્રકાશીય કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ ની વચ્ચે.
$(ii)$ બહિર્ગોળ લેન્સના $F$ અને $2F$ ની વચ્ચે.
$(iii)$ બહિર્ગોળ લેન્સના $2F$ પર.
$(b)$ જો લેન્સને અંતર્ગોળ લેન્સ દ્વારા બદલવામાં આવે,તો આ પ્રશ્નના ભાગ $(a)$ ના કિસ્સા $(i)$ અને $(ii)$ માં રચાતા પ્રતિબિંબના પ્રકાર અને સ્થાનમાં શું ફેરફાર થશે? અનુરૂપ કિરણ આકૃતિ દોરો.

(N/A) બહિર્ગોળ લેન્સની કિરણ આકૃતિઓ માટે:
$(i)$ જ્યારે વસ્તુ પ્રકાશીય કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ ની વચ્ચે હોય,ત્યારે રચાતું પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું અને વિવર્ધિત હોય છે,અને તે લેન્સની જે બાજુ વસ્તુ છે તે જ બાજુએ રચાય છે.
$(ii)$ જ્યારે વસ્તુ $F$ અને $2F$ ની વચ્ચે હોય,ત્યારે રચાતું પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક,ઉલટું અને વિવર્ધિત હોય છે,અને તે લેન્સની બીજી બાજુએ $2F$ થી દૂર રચાય છે.
$(iii)$ જ્યારે વસ્તુ $2F$ પર હોય,ત્યારે રચાતું પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક,ઉલટું અને વસ્તુના કદ જેવડું જ હોય છે,અને તે લેન્સની બીજી બાજુએ $2F$ પર રચાય છે.
$(b)$ જો બહિર્ગોળ લેન્સને અંતર્ગોળ લેન્સ દ્વારા બદલવામાં આવે,તો પ્રતિબિંબના પ્રકાર અને સ્થાનમાં નીચે મુજબ ફેરફાર થશે:
કિસ્સા $(i)$ અને $(ii)$ બંનેમાં,અંતર્ગોળ લેન્સ હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને નાનું પ્રતિબિંબ રચશે. વસ્તુના સ્થાનને ધ્યાનમાં લીધા વિના,પ્રતિબિંબ હંમેશા પ્રકાશીય કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ ની વચ્ચે વસ્તુની જ બાજુએ રચાશે.