$(a)$ મનુષ્યના પાચનમાર્ગ (alimentary canal) ની આકૃતિ દોરો અને તેમાં નીચેના ભાગોને નામનિર્દેશિત કરો: અન્નનળી (Oesophagus),પિત્તાશય (Gall bladder),યકૃત (Liver) અને સ્વાદુપિંડ (Pancreas).
$(b)$ આ વિધાન સમજાવો: 'પિત્તરસમાં કોઈ ઉત્સેચક હોતો નથી,પરંતુ તે પાચન માટે આવશ્યક છે.'

(N/A) મનુષ્યના પાચનમાર્ગની આપેલી આકૃતિ જુઓ.
$(b)$ પિત્તરસમાં કોઈ પાચક ઉત્સેચકો હોતા નથી,તેમ છતાં તે પાચન માટે નીચેના કારણોસર આવશ્યક છે:
$(i)$ તે જઠરમાંથી આવતા એસિડિક ખોરાકને આલ્કલાઇન (બેઝિક) બનાવે છે,જે સ્વાદુપિંડના ઉત્સેચકોની પ્રક્રિયા માટે જરૂરી છે.
$(ii)$ તેમાં પિત્તક્ષારો હોય છે જે ચરબીના પાચનમાં મદદ કરે છે,એટલે કે તે ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ગોલકોમાં રૂપાંતરિત કરે છે જેથી ઉત્સેચકોની કાર્યક્ષમતા વધે છે.