$(a)$ પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ માપવા માટે વપરાતા સાધનનું નામ આપો. વિદ્યુત પ્રવાહના એકમની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ પરિપથ આકૃતિઓમાં નીચેની સંજ્ઞાઓ શું સૂચવે છે?
$(c)$ $0.5 \ m$ લાંબો નાઈક્રોમનો તાર $XY$,એક એમીટર,એક વોલ્ટમીટર,દરેક $1.5 \ V$ ના ચાર કોષો અને એક પ્લગ કળ ધરાવતો વિદ્યુત પરિપથ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
$(i)$ બિંદુઓ $X$ અને $Y$ વચ્ચે જાળવી રાખેલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અને $XY$ માંથી વહેતા વિદ્યુત પ્રવાહ વચ્ચેનો સંબંધ અભ્યાસ કરવા માટે આ વિદ્યુત પરિપથની આકૃતિ દોરો.
$(ii)$ $V$ અને $I$ ના મૂલ્યો વચ્ચે નીચે મુજબનો આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અનુક્રમે $0.8 \ V$,$1.2 \ V$ અને $1.6 \ V$ હોય ત્યારે $V/I$ ગુણોત્તરના મૂલ્યો શું હશે? આ મૂલ્યો પરથી તમે શું નિષ્કર્ષ કાઢો છો?
$(b)$ પરિપથ આકૃતિઓમાં નીચેની સંજ્ઞાઓ શું સૂચવે છે?
$(c)$ $0.5 \ m$ લાંબો નાઈક્રોમનો તાર $XY$,એક એમીટર,એક વોલ્ટમીટર,દરેક $1.5 \ V$ ના ચાર કોષો અને એક પ્લગ કળ ધરાવતો વિદ્યુત પરિપથ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
$(i)$ બિંદુઓ $X$ અને $Y$ વચ્ચે જાળવી રાખેલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અને $XY$ માંથી વહેતા વિદ્યુત પ્રવાહ વચ્ચેનો સંબંધ અભ્યાસ કરવા માટે આ વિદ્યુત પરિપથની આકૃતિ દોરો.
$(ii)$ $V$ અને $I$ ના મૂલ્યો વચ્ચે નીચે મુજબનો આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અનુક્રમે $0.8 \ V$,$1.2 \ V$ અને $1.6 \ V$ હોય ત્યારે $V/I$ ગુણોત્તરના મૂલ્યો શું હશે? આ મૂલ્યો પરથી તમે શું નિષ્કર્ષ કાઢો છો?
(N/A) વિદ્યુત પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ માપવા માટે એમીટરનો ઉપયોગ થાય છે.
એક એમ્પીયર એટલે એક સેકન્ડમાં પરિપથમાંથી વહેતો એક કુલંબ વિદ્યુતભાર.
$(b)$ $(i)$ ચલ અવરોધ (રિઓસ્ટેટ) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (સ્વીચ).
$(c)$ $(i)$ પરિપથ આકૃતિમાં ચાર કોષોની બેટરી,શ્રેણીમાં એમીટર,શ્રેણીમાં નાઈક્રોમનો તાર $XY$ અને $XY$ ને સમાંતર જોડેલ વોલ્ટમીટરનો સમાવેશ થાય છે.
$(ii)$ આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હોવાથી,$V/I$ ગુણોત્તર અચળ રહે છે,જે નાઈક્રોમ તારનો અવરોધ $R$ દર્શાવે છે.
આલેખ પરથી,$V = 1.6 \ V$ માટે,$I = 0.6 \ A$ છે.
$R = V/I = 1.6 / 0.6 = 2.67 \ \Omega$.
બધા જ મૂલ્યો $(0.8 \ V, 1.2 \ V, 1.6 \ V)$ માટે $V/I$ ગુણોત્તર અચળ હોવાથી,તે ઓહ્મના નિયમની પુષ્ટિ કરે છે.
એક એમ્પીયર એટલે એક સેકન્ડમાં પરિપથમાંથી વહેતો એક કુલંબ વિદ્યુતભાર.
$(b)$ $(i)$ ચલ અવરોધ (રિઓસ્ટેટ) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (સ્વીચ).
$(c)$ $(i)$ પરિપથ આકૃતિમાં ચાર કોષોની બેટરી,શ્રેણીમાં એમીટર,શ્રેણીમાં નાઈક્રોમનો તાર $XY$ અને $XY$ ને સમાંતર જોડેલ વોલ્ટમીટરનો સમાવેશ થાય છે.
$(ii)$ આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હોવાથી,$V/I$ ગુણોત્તર અચળ રહે છે,જે નાઈક્રોમ તારનો અવરોધ $R$ દર્શાવે છે.
આલેખ પરથી,$V = 1.6 \ V$ માટે,$I = 0.6 \ A$ છે.
$R = V/I = 1.6 / 0.6 = 2.67 \ \Omega$.
બધા જ મૂલ્યો $(0.8 \ V, 1.2 \ V, 1.6 \ V)$ માટે $V/I$ ગુણોત્તર અચળ હોવાથી,તે ઓહ્મના નિયમની પુષ્ટિ કરે છે.
Explore More
Similar Questions
વોલ્ટમીટર એટલે શું? તેને પરિપથમાં કેવી રીતે જોડવામાં આવે છે?
Easy
View Solutionજ્યારે એક ઉચ્ચ અવરોધ ધરાવતું વોલ્ટમીટર સીધું જ વિદ્યુત બલ્બ સાથે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું રીડિંગ $2 \ V$ મળે છે. એક વિદ્યુત કોષ પરિપથમાં $0.4 \ A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ (એમીટર દ્વારા માપવામાં આવેલ) વહેવડાવે છે.
$(a)$ પરિપથ દોરો.
$(b)$ વિદ્યુત બલ્બનો અવરોધ શોધો.
$(c)$ આ ગણતરીઓ કરવા માટે કયા નિયમનો ઉપયોગ થાય છે તે જણાવો. જો $V$ અને $I$ વચ્ચે આલેખ દોરવામાં આવે,તો મળતા આલેખનો પ્રકાર દર્શાવો.
$(a)$ પરિપથ દોરો.
$(b)$ વિદ્યુત બલ્બનો અવરોધ શોધો.
$(c)$ આ ગણતરીઓ કરવા માટે કયા નિયમનો ઉપયોગ થાય છે તે જણાવો. જો $V$ અને $I$ વચ્ચે આલેખ દોરવામાં આવે,તો મળતા આલેખનો પ્રકાર દર્શાવો.
Medium
View Solutionએક એમ્પીયરની વ્યાખ્યા આપો.
Easy
View Solution$B_1, B_2$ અને $B_3$ એ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડાયેલા ત્રણ સમાન બલ્બ છે. જ્યારે ત્રણેય બલ્બ પ્રકાશિત થાય છે,ત્યારે એમીટર $A$ દ્વારા $3\,A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ નોંધાય છે.
$(i)$ જ્યારે બલ્બ $B_1$ ફ્યુઝ થઈ જાય ત્યારે બાકીના બે બલ્બના પ્રકાશ પર શું અસર થાય છે?
$(ii)$ જ્યારે બલ્બ $B_2$ ફ્યુઝ થઈ જાય ત્યારે $A_1, A_2, A_3$ અને $A$ ના રીડિંગમાં શું ફેરફાર થાય છે?
$(iii)$ જ્યારે ત્રણેય બલ્બ એકસાથે પ્રકાશિત થાય ત્યારે પરિપથમાં કેટલો પાવર વપરાય છે?
$(i)$ જ્યારે બલ્બ $B_1$ ફ્યુઝ થઈ જાય ત્યારે બાકીના બે બલ્બના પ્રકાશ પર શું અસર થાય છે?
$(ii)$ જ્યારે બલ્બ $B_2$ ફ્યુઝ થઈ જાય ત્યારે $A_1, A_2, A_3$ અને $A$ ના રીડિંગમાં શું ફેરફાર થાય છે?
$(iii)$ જ્યારે ત્રણેય બલ્બ એકસાથે પ્રકાશિત થાય ત્યારે પરિપથમાં કેટલો પાવર વપરાય છે?
Medium
View Solutionવિદ્યુત પ્રવાહની વ્યાખ્યા આપો. તેનો $SI$ એકમ જણાવો.
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo