રેલ્વે પ્લેટફોર્મ પર મૂકવામાં આવેલ સાયરન $5 \text{ kHz}$ આવૃત્તિનો અવાજ ઉત્સર્જિત કરે છે. એક મુસાફર જે ગતિશીલ ટ્રેન $A$ માં બેઠો છે,તે ટ્રેન સાયરન તરફ આગળ વધતી વખતે $5.5 \text{ kHz}$ ની આવૃત્તિ નોંધે છે. તેની પરત મુસાફરી દરમિયાન બીજી ટ્રેન $B$ માં,તે સમાન સાયરન તરફ આગળ વધતી વખતે $6.0 \text{ kHz}$ ની આવૃત્તિ નોંધે છે. ટ્રેન $B$ ના વેગનો ટ્રેન $A$ ના વેગ સાથેનો ગુણોત્તર કેટલો છે?

એક અવલોકનકારે સ્થિર ધ્વનિ સ્ત્રોત તરફ કયા વેગથી ગતિ કરવી જોઈએ,જેથી ધ્વનિની આભાસી આવૃત્તિ વાસ્તવિક આવૃત્તિ કરતા બમણી જણાય? (ધારો કે $v$ એ ધ્વનિનો વેગ છે).

ધ્વનિનો એક સ્ત્રોત $20\, m/s$ ના અચળ વેગથી ગતિ કરી રહ્યો છે અને $1000\, Hz$ આવૃત્તિનો અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે સ્ત્રોત સ્થિર અવલોકનકારની નજીક આવે છે અને તેને ઓળંગી જાય છે ત્યારે અવલોકનકાર દ્વારા અનુભવાતી આવૃત્તિઓનો ગુણોત્તર કેટલો હશે? (ધ્વનિની ઝડપ $v = 340\, m/s$)

એક કાર $30 \, m/s$ ના વેગથી દીવાલ તરફ ગતિ કરી રહી છે અને $600 \, Hz$ ની આવૃત્તિવાળો હોર્ન વગાડે છે. ડ્રાઇવરને કેટલી આવૃત્તિ $(Hz)$ સંભળાશે? (હવામાં ધ્વનિની ઝડપ = $330 \, m/s$)

બે સ્ત્રોત $A$ અને $B$ એ $660 \, Hz$ આવૃત્તિના સ્વરો ઉત્પન્ન કરે છે. એક શ્રોતા $A$ થી $B$ તરફ $u$ ના અચળ વેગથી ગતિ કરે છે. જો ધ્વનિની ઝડપ $330 \, m/s$ હોય,તો $u$ નું મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ જેથી તે દર સેકન્ડે $8$ બીટ્સ સાંભળે?

વિધાન $-1$: શ્રોતાની ગતિને કારણે,સ્થિર ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ (જે શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-2$: ઉદગમની ગતિને કારણે,સ્થિર શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ધ્વનિ તરંગોની તરંગલંબાઈ (ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-3$: જો શ્રોતા અને ઉદગમ બંને ગતિ કરતા હોય,તો અવલોકિત આવૃત્તિ ઉદગમની મૂળ આવૃત્તિ કરતા અલગ જ હોવી જોઈએ.
ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓ માટે ઉદગમ અથવા શ્રોતાની ગતિને હંમેશા તેમને જોડતી રેખા પર ગણો.