Class 12PhysicsElectric Potential and CapacitancePotential Energy and Work Done in uniform and non uniform Electric Field
Mediumએક પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ ને બિંદુવત વિદ્યુતભાર $Q$ ના વિદ્યુતક્ષેત્રમાં આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે અલગ-અલગ બંધ પથ પર ગતિ કરાવવામાં આવે છે. પ્રથમ પથમાં વિદ્યુતક્ષેત્રની રેખાઓને સમાંતર અને લંબ વિભાગો છે. બીજો પથ પ્રથમ લૂપ જેટલા જ ક્ષેત્રફળવાળો લંબચોરસ લૂપ છે. બંને કિસ્સાઓમાં થયેલા કાર્યની સરખામણી કેવી રીતે કરશો?
(N/A) બિંદુવત વિદ્યુતભાર $Q$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું સ્થિત-વિદ્યુતક્ષેત્ર એ સંરક્ષી ક્ષેત્ર છે.
સંરક્ષી ક્ષેત્રમાં,કોઈપણ બંધ પથ પર ગતિ કરતા વિદ્યુતભાર પર વિદ્યુત બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય હંમેશા શૂન્ય હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે સંરક્ષી ક્ષેત્રમાં થયેલું કાર્ય માત્ર વિદ્યુતભારના પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન પર આધાર રાખે છે,તે કયા પથ પર ગતિ કરે છે તેના પર નહીં.
બંને પથ બંધ લૂપ હોવાથી,બંને કિસ્સામાં પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ નું સ્થાનાંતર સમાન બિંદુએ શરૂ થાય છે અને સમાન બિંદુએ પૂર્ણ થાય છે.
તેથી,બંને કિસ્સામાં વિદ્યુત બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય શૂન્ય છે,અને તે બંને એકબીજાને સમાન છે.
સંરક્ષી ક્ષેત્રમાં,કોઈપણ બંધ પથ પર ગતિ કરતા વિદ્યુતભાર પર વિદ્યુત બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય હંમેશા શૂન્ય હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે સંરક્ષી ક્ષેત્રમાં થયેલું કાર્ય માત્ર વિદ્યુતભારના પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન પર આધાર રાખે છે,તે કયા પથ પર ગતિ કરે છે તેના પર નહીં.
બંને પથ બંધ લૂપ હોવાથી,બંને કિસ્સામાં પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ નું સ્થાનાંતર સમાન બિંદુએ શરૂ થાય છે અને સમાન બિંદુએ પૂર્ણ થાય છે.
તેથી,બંને કિસ્સામાં વિદ્યુત બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય શૂન્ય છે,અને તે બંને એકબીજાને સમાન છે.
Explore More
Similar Questions
એક વિસ્તારમાં સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $E = (10 \hat{i} + 30 \hat{j}) \ Vm^{-1}$ છે. $A$ અને $B$ એ ક્ષેત્રમાં અનુક્રમે $(1, 2, 0) \ m$ અને $(2, 1, 3) \ m$ પર આવેલા બે બિંદુઓ છે. જ્યારે $0.8 \ C$ નો વિદ્યુતભાર $A$ થી $B$ સુધી પરવલયાકાર પથ પર ગતિ કરે ત્યારે થયેલું કાર્ય કેટલું હશે ($J$ માં)?
આપેલ છે કે $q_1 = +2 \times 10^{-8} \ C$ અને $q_2 = -0.4 \times 10^{-8} \ C$. જ્યારે $q_3 = 0.2 \times 10^{-8} \ C$ વિદ્યુતભારને $C$ થી $D$ પર લઈ જવામાં આવે છે,ત્યારે $q_3$ ની સ્થિતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
Difficult
View Solutionબે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $A = +3 \text{ nC}$ અને $B = +1 \text{ nC}$ ને હવામાં $5 \text{ cm}$ ના અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે. વિદ્યુતભાર $B$ ને $A$ તરફ $1 \text{ cm}$ જેટલું ખસેડવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું હશે?
બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $100\,\mu C$ અને $5\,\mu C$ ને અનુક્રમે બિંદુ $A$ અને $B$ પર મૂકવામાં આવ્યા છે,જ્યાં $AB = 40\,cm$ છે. $5\,\mu C$ ના વિદ્યુતભારને $B$ થી $C$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય શોધો,જ્યાં $BC = 30\,cm$ અને $\angle ABC = \frac{\pi}{2}$ છે. આપેલ છે કે $\frac{1}{4\pi\varepsilon_0} = 9 \times 10^9\,N m^2/C^2$.
Difficult
View Solutionબાહ્ય વિદ્યુતક્ષેત્રમાં એકલ વિદ્યુતભારની સ્થિતિઊર્જાનું સમીકરણ મેળવો.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo