આકૃતિ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થતી કાર માટે વેગ-સમયનો આલેખ દર્શાવે છે. આલેખમાં ત્રણ વિભાગો $AB$,$BC$ અને $CD$ છે.
$(i)$ આ આલેખના અભ્યાસ પરથી જણાવો કે કોઈપણ વિભાગમાં કાપેલું અંતર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ વિભાગ $BC$ માં કાપેલું અંતર અને વિભાગ $AB$ માં કાપેલું અંતર સરખાવો.
$(iii)$ કયા વિભાગમાં કારનો પ્રવેગ શૂન્ય છે?
$(iv)$ શું પ્રવેગનું મૂલ્ય પ્રતિપ્રવેગ (retardation) કરતા વધારે છે કે ઓછું? કારણ આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ કોઈપણ વિભાગમાં કાપેલું અંતર તે વિભાગ માટે વેગ-સમયના આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળની ગણતરી કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ વિભાગ $AB$ માં અંતર = ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times t \times V_{0} = \frac{1}{2} V_{0}t$.
વિભાગ $BC$ માં અંતર = $BC$ હેઠળના લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ = $\text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} = (2t - t) \times V_{0} = t \times V_{0} = V_{0}t$.
બંનેની સરખામણી કરતા,વિભાગ $BC$ માં કાપેલું અંતર એ વિભાગ $AB$ માં કાપેલા અંતર કરતા બમણું છે (ગુણોત્તર $2:1$).
$(iii)$ વિભાગ $BC$ માં,વેગ અચળ છે,તેથી કારનો પ્રવેગ શૂન્ય છે.
$(iv)$ પ્રવેગનું મૂલ્ય પ્રતિપ્રવેગ કરતા ઓછું છે.
કારણ: પ્રવેગનું મૂલ્ય = $AB$ નો ઢાળ = $\frac{V_{0}}{t}$.
પ્રતિપ્રવેગનું મૂલ્ય = $CD$ નો ઢાળ = $\frac{V_{0}}{0.5t} = 2\frac{V_{0}}{t}$. આમ,પ્રતિપ્રવેગ વધારે છે.

Explore More

Similar Questions

$40 \, m s^{-1}$ ની ઝડપે મુસાફરી કરતી ટ્રેનના ડ્રાઈવરે સ્ટેશનમાં પ્રવેશતી વખતે બ્રેક લગાવી. ટ્રેન $2 \, m s^{-2}$ ના દરે ધીમી પડે છે. પ્લેટફોર્મ $400 \, m$ લાંબું છે. શું ટ્રેન સમયસર ઉભી રહેશે?

પ્રવેગના એકમમાં $(second)^{2}$ શા માટે આવે છે?

નીચે દર્શાવેલ ત્રણ ઝડપ-સમયના આલેખમાંથી,નીચેના કિસ્સાઓ માટે યોગ્ય આલેખ ઓળખો:
$(i)$ એક દડો જે શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે અને ફેંકનારના હાથમાં પાછો આવે છે.
(ii) એક પદાર્થ જે પ્રતિપ્રવેગી ગતિ કરીને અચળ ઝડપ પ્રાપ્ત કરે છે અને ત્યારબાદ પ્રવેગી ગતિ કરે છે.

નીચે આપેલા આલેખ દ્વારા પદાર્થની કેવા પ્રકારની ગતિ દર્શાવવામાં આવી છે?

ઊર્ધ્વ દિશામાં ફેંકવામાં આવેલા અને મહત્તમ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કર્યા પછી નીચે આવતા પથ્થર માટે વેગ વિરુદ્ધ સમયનો આલેખ દોરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo