કાર્બનિક સંયોજનમાં રહેલા $N$ ના અનુમાન માટે ડ્યુમા પદ્ધતિ અને તેના સિદ્ધાંતોની ચર્ચા કરો.

(N/A) ડ્યુમા પદ્ધતિ દ્વારા નાઇટ્રોજનનું અનુમાન:
નાઇટ્રોજન ધરાવતું કાર્બનિક સંયોજન,જ્યારે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ના વાતાવરણમાં કોપર ઓક્સાઇડ $(CuO)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણી ઉપરાંત મુક્ત નાઇટ્રોજન $(N_2)$ આપે છે.
પ્રક્રિયા:
$C_xH_yN_z + (2x + y/2)CuO \xrightarrow{\Delta} xCO_2 + (y/2)H_2O + (z/2)N_2 + (2x + y/2)Cu$
જો નાઇટ્રોજનના ઓક્સાઇડના નિશાન બન્યા હોય,તો તેને ગરમ કોપરની જાળી પરથી વાયુમય મિશ્રણને પસાર કરીને નાઇટ્રોજનમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
આ રીતે ઉત્પન્ન થયેલા વાયુઓના મિશ્રણને પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ ના જલીય દ્રાવણ પર એકત્રિત કરવામાં આવે છે,જે કાર્બન ડાયોક્સાઇડને શોષી લે છે. નાઇટ્રોજનને અંકિત નળી (નાઇટ્રોમીટર) ના ઉપરના ભાગમાં એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
નાઇટ્રોજનની ટકાવારીની ગણતરી:
લીધેલ કાર્બનિક સંયોજનનું દળ $= m \ g$
એકત્રિત થયેલ નાઇટ્રોજનનું કદ $= V_1 \ mL$
પ્રયોગશાળાનું તાપમાન $= T_1 \ K$
$T_1$ તાપમાને $N_2$ વાયુનું દબાણ $= p_1 = (\text{વાતાવરણીય દબાણ} - \text{જલીય તણાવ})$
$STP$ પર $N_2$ નું કદ $= V \ mL$
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને: $\frac{p_1 V_1}{T_1} = \frac{p_0 V_0}{T_0}$
નાઇટ્રોજનની ટકાવારી $= \frac{28}{22400} \times \frac{V_0 \times 100}{m}$