આયન વિનિમય રેઝિન દ્વારા પાણીના વિખનીજીકરણ (demineralization) વિશે ટૂંકમાં ચર્ચા કરો.

(N/A) પાણીનું વિખનીજીકરણ પાણીને કેટાયન અને એનાયન વિનિમય રેઝિનમાંથી પસાર કરીને મેળવવામાં આવે છે.
$1$. કેટાયન વિનિમય રેઝિન: આ રેઝિનમાં $-SO_{3}H$ સમૂહ ધરાવતા મોટા કાર્બનિક અણુઓ હોય છે. $H^{+}$ સ્વરૂપમાં,તેઓ પાણીમાં હાજર $Na^{+}, Ca^{2+},$ અને $Mg^{2+}$ જેવા કેટાયન્સ માટે $H^{+}$ આયનોની આપ-લે કરે છે.
$2 RH_{(s)} + M^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons MR_{2(s)} + 2H^{+}_{(aq)}$
આ પ્રક્રિયા $H^{+}$ આયનોના મુક્ત થવાને કારણે પાણીને એસિડિક બનાવે છે.
$2$. એનાયન વિનિમય રેઝિન: આ રેઝિનમાં $-NH_{2}$ અથવા $-OH$ જેવા બેઝિક સમૂહો હોય છે. તેઓ પાણીમાં હાજર $Cl^{-}, HCO_{3}^{-},$ અને $SO_{4}^{2-}$ જેવા એનાયન્સ માટે $OH^{-}$ આયનોની આપ-લે કરે છે.
$RNH_{2(s)} + H_{2}O_{(l)} \rightleftharpoons RNH_{3}^{+}OH^{-}_{(s)}$
$RNH_{3}^{+}OH^{-}_{(s)} + X^{-}_{(aq)} \rightleftharpoons RNH_{3}^{+}X^{-}_{(s)} + OH^{-}_{(aq)}$
$3$. તટસ્થીકરણ: એનાયન વિનિમય રેઝિનમાંથી મુક્ત થયેલા $OH^{-}$ આયનો કેટાયન વિનિમય રેઝિનમાંથી મુક્ત થયેલા $H^{+}$ આયનોને તટસ્થ કરીને શુદ્ધ પાણી બનાવે છે.
$H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \longrightarrow H_{2}O_{(l)}$
વપરાઈ ગયેલા રેઝિનને મંદ એસિડ અને આલ્કલી દ્રાવણોનો ઉપયોગ કરીને પુનઃજીવિત કરવામાં આવે છે.