પ્રમાણભૂત $ECG$ દોરો અને તેમાં રહેલા વિવિધ ખંડો (segments) સમજાવો.

(N/A) ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ $(ECG)$ એ કાર્ડિયાક ચક્ર દરમિયાન હૃદયની વિદ્યુત પ્રવૃત્તિનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
એક પ્રમાણભૂત $ECG$ માં તરંગોની શ્રેણી હોય છે: $P, Q, R, S,$ અને $T$.
$(a)$ $P$-તરંગ કર્ણકોના વિદ્યુત ઉત્તેજન (અથવા ધ્રુવીકરણ - depolarisation) ને દર્શાવે છે,જે બંને કર્ણકોના સંકોચન તરફ દોરી જાય છે.
$(b)$ $QRS$ સંકુલ ક્ષેપકોના ધ્રુવીકરણને દર્શાવે છે,જે ક્ષેપકોના સંકોચનની શરૂઆત કરે છે. સંકોચન $Q$ પછી તરત જ શરૂ થાય છે અને તે સિસ્ટોલની શરૂઆત સૂચવે છે.
$(c)$ $T$-તરંગ ક્ષેપકોના ઉત્તેજિત અવસ્થામાંથી સામાન્ય અવસ્થામાં પાછા ફરવાની પ્રક્રિયા (પુનઃધ્રુવીકરણ - repolarisation) દર્શાવે છે. $T$-તરંગનો અંત સિસ્ટોલના અંતને સૂચવે છે.
ચોક્કસ સમયગાળામાં આવતા $QRS$ સંકુલની સંખ્યા ગણીને,વ્યક્તિના હૃદયના ધબકારા નક્કી કરી શકાય છે.