આલ્કાઈલ હેલાઈડની વિલોપન (Elimination) પ્રક્રિયાઓ સમજાવો.
અથવા
આલ્કાઈલ હેલાઈડનું ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન ($\beta$-વિલોપન) સમજાવો.

(N/A) જ્યારે $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા હેલોઆલ્કેનને પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડના આલ્કોહોલીય દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $\beta$-કાર્બનમાંથી હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુમાંથી હેલોજન પરમાણુનું વિલોપન થાય છે. પરિણામે,નીપજ તરીકે આલ્કીન બને છે.
વિલોપનમાં $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ સામેલ હોવાથી,તેને ઘણીવાર $\beta$-વિલોપન કહેવામાં આવે છે.
જો એક કરતા વધુ $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની ઉપલબ્ધતાને કારણે એક કરતા વધુ આલ્કીન બનવાની શક્યતા હોય,તો સામાન્ય રીતે એક આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
આ એક ભાતનો ભાગ છે જે સૌપ્રથમ રશિયન રસાયણશાસ્ત્રી,"એલેક્ઝાન્ડર ઝાયત્સેવ" દ્વારા જોવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એક નિયમ બનાવ્યો જેનો સારાંશ નીચે મુજબ છે:
"ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં,તે આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે જેમાં દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે વધુ સંખ્યામાં આલ્કાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે." આમ,$2-$બ્રોમોપેન્ટેન મુખ્ય નીપજ તરીકે $pent-2-$ene આપે છે.