મીટર બ્રિજનો ઉપયોગ કરીને અજ્ઞાત અવરોધનું મૂલ્ય કેવી રીતે મેળવી શકાય તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મીટર બ્રિજ એ વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$1$. મીટર બ્રિજના એક ગેપમાં અજ્ઞાત અવરોધ $R$ અને બીજા ગેપમાં અવરોધ પેટીમાંથી જાણીતો અવરોધ $S$ જોડો.
$2$. ગેલ્વેનોમીટરમાં શૂન્ય આવર્તન મળે ત્યાં સુધી જોકીને તાર $AC$ પર સરકાવો. આ બિંદુને તટસ્થ બિંદુ (null point) કહે છે.
$3$. ધારો કે તાર $AD$ ની લંબાઈ $l$ છે. તો તાર $DC$ ની લંબાઈ $(100 - l) \text{ cm}$ થશે.
$4$. ધારો કે તારનો એકમ લંબાઈ દીઠ અવરોધ $\rho$ છે. તેથી,વિભાગ $AD$ નો અવરોધ $P = \rho l$ અને વિભાગ $DC$ નો અવરોધ $Q = \rho(100 - l)$ થશે.
$5$. વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત મુજબ,સંતુલિત સ્થિતિમાં:
$\frac{R}{S} = \frac{P}{Q} = \frac{\rho l}{\rho(100 - l)}$
$6$. આનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{R}{S} = \frac{l}{100 - l}$
$7$. તેથી,અજ્ઞાત અવરોધ $R$ નું સૂત્ર:
$R = S \left( \frac{l}{100 - l} \right)$
$8$. લંબાઈ $l$ માપીને અને $S$ જાણીને,$R$ નું મૂલ્ય ગણી શકાય છે. ભૂલ ઘટાડવા માટે,તટસ્થ બિંદુ તારના મધ્યની નજીક ($40 \text{ cm}$ અને $60 \text{ cm}$ ની વચ્ચે) મળે તેવો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

Explore More

Similar Questions

એક $20 \Omega$ નો અવરોધ મીટર બ્રિજના ડાબા ગેપમાં અને $20 \Omega$ કરતા મોટો અજ્ઞાત અવરોધ જમણા ગેપમાં જોડવામાં આવે છે. જ્યારે આ અવરોધોને અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન બિંદુ $20 \text{ cm}$ જેટલું ખસે છે. તો અજ્ઞાત અવરોધ કેટલો હશે ($\Omega$ માં)?

મીટર બ્રિજમાં,તટસ્થ બિંદુ $A$ થી $25\, cm$ ના અંતરે મળે છે. જો હવે $S$ સાથે સમાંતરમાં $10\,\Omega$ નો અવરોધ જોડવામાં આવે,તો તટસ્થ બિંદુ $AB$ ના મધ્યબિંદુ પર મળે છે. $R$ નું મૂલ્ય ................. $\Omega$ છે. ($.67$ માં)

મીટર બ્રીજ પ્રયોગમાં,જ્યારે અવરોધ $X$ ડાબી બાજુ અને $Y$ જમણી બાજુ હોય,ત્યારે શૂન્ય બિંદુ ડાબા છેડાથી $20 \ cm$ અંતરે મળે છે. જો $X < Y$ હોય,તો જો $X$ ના સ્થાને $4X$ અવરોધ મૂકવામાં આવે,તો સમાન છેડાથી શૂન્ય બિંદુનું નવું સ્થાન ક્યાં હશે?

મીટર-બ્રિજના એક ગેપમાં $2 \Omega$ નો અવરોધ અને બીજા ગેપમાં $2 \Omega$ કરતા મોટો અજ્ઞાત અવરોધ જોડેલ છે (તારની લંબાઈ $100 \text{ cm}$ છે). જ્યારે આ અવરોધોને અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન બિંદુ $20 \text{ cm}$ જેટલું ખસે છે. કોઈપણ સુધારાને અવગણતા,અજ્ઞાત અવરોધ શોધો. ($\Omega$ માં)

આપેલ મીટર બ્રિજ પ્રયોગની આકૃતિમાં,ગેલ્વેનોમીટરના શૂન્ય વિચલનને અનુરૂપ સંતુલન લંબાઈ $AC$ એ $40 \, cm$ છે. જો તાર $AB$ ની ત્રિજ્યા બમણી કરવામાં આવે,તો સંતુલન લંબાઈ કેટલી થશે ($, cm$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo