$CO$ અને $CO_2$ દ્વારા ટ્રોપોસ્ફિયરને થતું નુકસાન સમજાવો.

(N/A) $(i)$ કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ ની અસરો:
- કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ એક ગંભીર વાયુ પ્રદૂષક છે. તે રંગહીન અને ગંધહીન વાયુ છે.
- તે અંગો અને પેશીઓ સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવામાં અવરોધ ઉભો કરે છે,તેથી તે સજીવો માટે અત્યંત ઝેરી છે.
- તે કોલસો,લાકડું અને પેટ્રોલ જેવા કાર્બનયુક્ત બળતણના અપૂર્ણ દહનથી અને વાહનોના ધુમાડામાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.
- $CO$ હિમોગ્લોબિન સાથે જોડાઈને કાર્બોક્સિહિમોગ્લોબિન બનાવે છે,જે ઓક્સિજન-હિમોગ્લોબિન સંકિર્ણ કરતા $300$ ગણું વધુ સ્થાયી છે.
- કાર્બોક્સિહિમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ $3-4 \%$ થવાથી રુધિરની ઓક્સિજન વહન ક્ષમતા ઘટે છે,જેનાથી માથાનો દુખાવો,નબળી દ્રષ્ટિ અને હૃદયરોગ જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.
$(ii)$ કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ ની અસરો:
- $CO_2$ શ્વસન,અશ્મિભૂત બળતણના દહન અને સિમેન્ટ ઉત્પાદન જેવી ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
- તે ટ્રોપોસ્ફિયર સુધી મર્યાદિત છે અને સામાન્ય રીતે વાતાવરણના કદના $0.03 \%$ જેટલું હોય છે.
- અશ્મિભૂત બળતણનો વધતો ઉપયોગ અને જંગલોનો નાશ વાતાવરણમાં $CO_2$ નું પ્રમાણ વધારે છે.
- વધારાનો $CO_2$ ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર છે,કારણ કે તે વાતાવરણમાં ગરમીને જકડી રાખે છે.