લેટિસ એન્થાલ્પી સમજાવો.

લેટિસ એન્થાલ્પી: આયનીય સંયોજનની લેટિસ એન્થાલ્પી એટલે કે જ્યારે એક મોલ આયનીય સંયોજન વાયુમય અવસ્થામાં તેના આયનોમાં વિયોજિત થાય ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
$Na^{+}Cl^{-}_{(s)} \rightarrow Na^{+}_{(g)} + Cl^{-}_{(g)}; \Delta_{lattice} H = +788 \ kJ / mol$
$NaCl$ ના નિર્માણના વિવિધ તબક્કાઓ અને તેની સંબંધિત એન્થાલ્પીને બોર્ન-હેબર ચક્ર દ્વારા નીચે મુજબ સમજાવી શકાય છે:
$(1)$ $Na_{(s)} \rightarrow Na_{(g)}$; સોડિયમનું ઉર્ધ્વપાતન,$\Delta_{sub} H = 108.4 \ kJ \ mol^{-1}$
$(2)$ આયનીકરણ એન્થાલ્પી: $Na_{(g)} \rightarrow Na^{+}_{(g)} + e^{-}_{(g)}; \Delta_{i} H = 496 \ kJ / mol$
$(3)$ ક્લોરિનનું વિયોજન: $\frac{1}{2} Cl_{2(g)} \rightarrow Cl_{(g)}; \frac{1}{2} \Delta_{bond} H = 121 \ kJ / mol$
$(4)$ ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: $Cl_{(g)} + e^{-} \rightarrow Cl^{-}_{(g)}; \Delta_{eg} H = -348.6 \ kJ / mol$
$(5)$ લેટિસ નિર્માણ: $Na^{+}_{(g)} + Cl^{-}_{(g)} \rightarrow Na^{+}Cl^{-}_{(s)}; \Delta_{U} H = ?$
$(6)$ $NaCl$ ની સર્જન એન્થાલ્પી: $Na_{(s)} + \frac{1}{2} Cl_{2(g)} \rightarrow NaCl_{(s)}; \Delta_{f} H = -411.2 \ kJ / mol$
હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta_{lattice} H = \Delta_{f} H - (\Delta_{sub} H + \frac{1}{2} \Delta_{bond} H + \Delta_{i} H + \Delta_{eg} H)$
$= -(-411.2) - (108.4 + 121 + 496 - 348.6) = +788 \ kJ / mol$
$NaCl_{(s)} \rightarrow Na^{+}_{(g)} + Cl^{-}_{(g)}$ માટે,આંતરિક ઉર્જા $2RT$ જેટલી ઓછી છે અને તે $+783 \ kJ / mol$ જેટલી છે.
અમે દ્રાવણની એન્થાલ્પીની ગણતરી કરવા માટે લેટિસ એન્થાલ્પીનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\Delta_{sol} H = \Delta_{lattice} H + \Delta_{hyd} H$
$NaCl_{(s)}$ ના એક મોલ માટે,લેટિસ એન્થાલ્પી $= +788 \ kJ / mol$ અને $\Delta_{hyd} H = -784 \ kJ / mol$.
$\therefore \Delta_{sol} H = +788 - 784 = +4 \ kJ / mol$