સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણના પ્રક્રિયાના દર અને તત્વયોગમિતિય સહગુણકો (stoichiometric coefficients) વચ્ચેનો સંબંધ ઉદાહરણો સાથે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
સામાન્ય રાસાયણિક પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર દરેક ઘટકના સાંદ્રતામાં થતા ફેરફારના દરને તેના સંબંધિત તત્વયોગમિતિય સહગુણક વડે ભાગીને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયાનો દર $= -\frac{1}{a} \frac{\Delta[A]}{\Delta t} = -\frac{1}{b} \frac{\Delta[B]}{\Delta t} = \frac{1}{c} \frac{\Delta[C]}{\Delta t} = \frac{1}{d} \frac{\Delta[D]}{\Delta t}$
ઉદાહરણ $1$: પ્રક્રિયા $2HI_{(g)} \rightarrow H_{2(g)} + I_{2(g)}$ માટે
દર $= -\frac{1}{2} \frac{\Delta[HI]}{\Delta t} = \frac{\Delta[H_2]}{\Delta t} = \frac{\Delta[I_2]}{\Delta t}$
ઉદાહરણ $2$: પ્રક્રિયા $2NH_{3(g)} \rightarrow N_{2(g)} + 3H_{2(g)}$ માટે
દર $= -\frac{1}{2} \frac{\Delta[NH_3]}{\Delta t} = \frac{\Delta[N_2]}{\Delta t} = \frac{1}{3} \frac{\Delta[H_2]}{\Delta t}$

Explore More

Similar Questions

$A \rightarrow P$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા માટે નીચે મુજબનો આલેખ મળે છે ($x$-અક્ષ $=$ સમય,$y$-અક્ષ $=$ $A$ ની સાંદ્રતા). બિંદુ $C$ પર પ્રક્રિયાનો તત્કાલીન વેગ કેટલો છે?

એક પ્રક્રિયામાં,$n_1A + n_2B \to m_1C + m_2D$,$A$ ના $5 \ M$ ને $B$ ના $3 \ M$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા દેવામાં આવે છે. $5 \ sec$ પછી,$A$ ની સાંદ્રતા $4 \ M$ જોવા મળે છે. $A$ ના વિઘટનનો દર અને $D$ ના નિર્માણનો દર અનુક્રમે કેટલો હશે?

Difficult
View Solution

$5 Br^{-}_{(aq)} + BrO^{-}_{3(aq)} + 6 H^{+}_{(aq)} \rightarrow 3 Br_{2(aq)} + 3 H_{2}O_{(l)}$
$H^{+}$ ના વપરાશનો દર $x \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.
$(a)$ $Br^{-}$ ના વપરાશનો દર શું છે?
$(b)$ $Br_{2}$ ના નિર્માણનો સરેરાશ દર કેટલો છે?

Difficult
View Solution

ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(a)$ ઉદ્દીપક પ્રક્રિયાનો દર ......... છે.
$(b)$ અવરોધક (Inhibitor) પ્રક્રિયાનો દર ......... છે.
$(c)$ જો તાપમાન વધે,તો પ્રક્રિયાનો દર ......... છે.

Difficult
View Solution

પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવ્યો છે:
$+\frac{1}{2}\frac{d[C]}{dt} = -\frac{1}{3}\frac{d[D]}{dt} = +\frac{1}{4}\frac{d[A]}{dt} = -\frac{d[B]}{dt}$
તો પ્રક્રિયા કઈ છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo