નીચેના દરેકના બે ઉદાહરણો સાથે સમજૂતી આપો: સવર્ગ સ્પીસીઝ (coordination entity),લિગેન્ડ,સવર્ગ આંક (coordination number),સવર્ગ બહુફલક (coordination polyhedron),હોમોલેપ્ટિક અને હેટરોલેપ્ટિક.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ સવર્ગ સ્પીસીઝ:
સવર્ગ સ્પીસીઝ એ વીજભારિત રેડિકલ અથવા સ્પીસીઝ છે. તેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ અથવા આયન યોગ્ય સંખ્યામાં તટસ્થ અણુઓ અથવા ઋણ આયનો (જેને લિગેન્ડ કહેવાય છે) દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે:
ધન આયનીય સંકીર્ણ: $[Ni(NH_3)_6]^{2+}, [Fe(H_2O)_6]^{3+}$
ઋણ આયનીય સંકીર્ણ: $[PtCl_4]^{2-}, [Ag(CN)_2]^{-}$
$(ii)$ લિગેન્ડ:
સવર્ગ સ્પીસીઝમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુને ઘેરી રાખતા તટસ્થ અણુઓ અથવા ઋણ આયનોને લિગેન્ડ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$NH_3$ અને $Cl^-$.
$(iii)$ સવર્ગ આંક:
મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડ દાતા પરમાણુઓની કુલ સંખ્યાને સવર્ગ આંક કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે:
$(a)$ $[PtCl_6]^{2-}$ માં,$Pt$ નો સવર્ગ આંક $6$ છે.
$(b)$ $[Ni(NH_3)_4]^{2+}$ માં,$Ni$ નો સવર્ગ આંક $4$ છે.
$(iv)$ સવર્ગ બહુફલક:
તે મધ્યસ્થ પરમાણુ/આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડ પરમાણુઓની અવકાશી ગોઠવણી છે. ઉદાહરણોમાં સમતલીય ચોરસ અને સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિનો સમાવેશ થાય છે.
$(v)$ હોમોલેપ્ટિક સંકીર્ણ:
આ એવા સંકીર્ણો છે જેમાં ધાતુ આયન માત્ર એક જ પ્રકારના દાતા સમૂહ સાથે જોડાયેલ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે: $[Co(NH_3)_6]^{3+}, [Ni(CO)_4]$.
$(vi)$ હેટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણ:
આ એવા સંકીર્ણો છે જ્યાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન એક કરતા વધુ પ્રકારના દાતા સમૂહ સાથે જોડાયેલ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે: $[Co(NH_3)_4Cl_2]^{+}, [Co(NH_3)_5Cl]^{2+}$

Explore More

Similar Questions

સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_4 CO_3]ClO_4$ ધ્યાનમાં લો. તેમાં સવર્ગ આંક (coordination number),ઓક્સિડેશન આંક અને ધાતુ પરના $d$-ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?

Difficult
View Solution

નીચેનામાંથી કઈ સંકીર્ણ સંયોજનોની જોડીના જલીય દ્રાવણોને $0.1 \ M \ AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવતા અનુક્રમે આછા પીળા અને સફેદ અવક્ષેપ આપે છે?

નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં સંકીર્ણ ધન આયન અને સંકીર્ણ ઋણ આયન બંને હોય છે?

લુઈસના મતે લિગાન્ડ્સ કેવા હોય છે?

નીચેના પદને ઉદાહરણ સાથે સમજાવો: બાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ્સ (Bidentate ligands).

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo