નીચેની આકૃતિમાં લેન્સ $L$ ની મુખ્ય અક્ષ પર મૂકવામાં આવેલ પદાર્થ $AB$ દર્શાવેલ છે. લેન્સના બે મુખ્ય કેન્દ્રો $F_1$ અને $F_2$ છે. લેન્સ દ્વારા રચાતું પ્રતિબિંબ ચત્તું,આભાસી અને નાનું છે. આકૃતિ દોરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો: $(i)$ વપરાયેલ લેન્સ $(L)$ ની રૂપરેખા દોરો. $(ii)$ $B$ માંથી પસાર થતું અને $O$ માંથી પસાર થતું કિરણ દોરો. લેન્સ દ્વારા વક્રીભવન પછી કિરણ દર્શાવો. $(iii)$ $B$ થી શરૂ થતું પ્રકાશનું કિરણ દોરો,જે મુખ્ય અક્ષને સમાંતર પસાર થયા પછી,લેન્સ પર આપાત થાય છે અને વક્રીભવન પછી બહાર આવે છે. $(iv)$ રચાતા અંતિમ પ્રતિબિંબનું સ્થાન દર્શાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વપરાયેલ લેન્સ અંતર્ગોળ લેન્સ છે કારણ કે તે તેની સામે ગમે ત્યાં મૂકવામાં આવેલા પદાર્થ માટે ચત્તું,આભાસી અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે.
$(i)$ અંતર્ગોળ લેન્સની રૂપરેખા $L$ સ્થાન પર દોરવામાં આવે છે.
(ii) $B$ માંથી નીકળતું અને પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ માંથી પસાર થતું કિરણ વિચલિત થયા વગર સીધું જાય છે.
(iii) $B$ માંથી મુખ્ય અક્ષને સમાંતર નીકળતું કિરણ,વક્રીભવન પછી મુખ્ય કેન્દ્ર $F_2$ માંથી અપસરણ પામતું હોય તેમ લાગે છે.
(iv) અંતિમ પ્રતિબિંબ $A'B'$ એ પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ અને મુખ્ય કેન્દ્ર $F_2$ ની વચ્ચે,પદાર્થની બાજુએ જ રચાય છે.

Explore More

Similar Questions

$3 \, cm$ ઊંચી વસ્તુને $12 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સની સામે $20 \, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન,પ્રકાર અને કદ શોધો.

જ્યારે વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને ધ્રુવ $(P)$ ની વચ્ચે મૂકવામાં આવે,ત્યારે કેવા પ્રકારનું પ્રતિબિંબ રચાય છે?

$(a)$ ગોલીય અરીસા માટે વસ્તુ અંતર,પ્રતિબિંબ અંતર અને કેન્દ્રલંબાઈ વચ્ચેનો સંબંધ જણાવો.
$(b)$ જ્યારે વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાના ધ્રુવ અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે મૂકવામાં આવે ત્યારે રચાતા પ્રતિબિંબ માટેની કિરણ આકૃતિ દોરો.
$(c)$ $15\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો એક અંતર્ગોળ અરીસો,અરીસાથી $10\, cm$ દૂર રાખેલી વસ્તુનું પ્રતિબિંબ રચે છે. તેના દ્વારા રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન,પ્રકાર અને પરિમાણ શોધો.

Difficult
View Solution

અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને ક્યાં મૂકવાથી તેનું પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક,ઊલટું અને મોટું મળે?

$(a)$ અંતર્ગોળ અરીસાના વક્રતાકેન્દ્રમાંથી પસાર થતું પ્રકાશનું કિરણ પરાવર્તન પામ્યા બાદ તે જ માર્ગે પાછું કેમ ફરે છે?
$(b)$ વાહનોમાં પાછળનું દ્રશ્ય જોવા માટે બહિર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કેમ કરવામાં આવે છે?
$(c)$ પાણીથી ભરેલા ગ્લાસમાં અંશતઃ ડૂબેલી પેન્સિલ હવા અને પાણીના આંતરપૃષ્ઠ આગળ સ્થાનાંતરિત થયેલી દેખાય છે. આ માટે જવાબદાર પ્રકાશની ઘટનાનું નામ આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo