ફિનોલની એસિડિક પ્રકૃતિ દર્શાવતી બે પ્રતિક્રિયાઓ આપો. ફિનોલની એસિડિકતાની ઇથેનોલ સાથે સરખામણી કરો.
(N/A) ફિનોલની એસિડિક પ્રકૃતિ નીચેની બે પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે:
$(i)$ ફિનોલ સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજન વાયુ બનાવે છે:
$C_6H_5OH + Na \rightarrow C_6H_5ONa + \frac{1}{2}H_2 \uparrow$
$(ii)$ ફિનોલ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ અને પાણી બનાવે છે:
$C_6H_5OH + NaOH \rightarrow C_6H_5ONa + H_2O$
એસિડિકતાની સરખામણી:
ફિનોલની એસિડિકતા ઇથેનોલ કરતા ઘણી વધારે છે. આનું કારણ એ છે કે પ્રોટોન ગુમાવ્યા પછી બનતો ફિનોક્સાઇડ આયન રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જેમાં ઋણ વીજભાર બેન્ઝીન રિંગ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે. તેનાથી વિપરીત,ઇથેનોલમાંથી બનતો ઇથોક્સાઇડ આયન $(CH_3CH_2O^-)$ રેઝોનન્સ સ્થિરીકરણ અનુભવતો નથી.
$(i)$ ફિનોલ સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજન વાયુ બનાવે છે:
$C_6H_5OH + Na \rightarrow C_6H_5ONa + \frac{1}{2}H_2 \uparrow$
$(ii)$ ફિનોલ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ અને પાણી બનાવે છે:
$C_6H_5OH + NaOH \rightarrow C_6H_5ONa + H_2O$
એસિડિકતાની સરખામણી:
ફિનોલની એસિડિકતા ઇથેનોલ કરતા ઘણી વધારે છે. આનું કારણ એ છે કે પ્રોટોન ગુમાવ્યા પછી બનતો ફિનોક્સાઇડ આયન રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જેમાં ઋણ વીજભાર બેન્ઝીન રિંગ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે. તેનાથી વિપરીત,ઇથેનોલમાંથી બનતો ઇથોક્સાઇડ આયન $(CH_3CH_2O^-)$ રેઝોનન્સ સ્થિરીકરણ અનુભવતો નથી.
Explore More
Similar Questions
કોલમ-$I$ માં આપેલી પ્રક્રિયાઓને કોલમ-$II$ માં આપેલી નીપજો સાથે જોડો.
કોલમ-$I$ (પ્રક્રિયા) કોલમ-$II$ (નીપજ) $(A)$ $4$-મિથાઈલ ફિનોલનું ડાયનાઈટ્રેશન $(i)$ $2$-નાઈટ્રો-$4$-મિથાઈલ ફિનોલ + $2$-નાઈટ્રો-$5$-મિથાઈલ ફિનોલ $(B)$ ફિનાઈલ ઈથેનોએટનું મોનોનાઈટ્રેશન $(ii)$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રો-$5$-મિથાઈલ ફિનોલ $(C)$ $3$-મિથાઈલ ફિનોલનું ડાયનાઈટ્રેશન $(iii)$ $4$-નાઈટ્રોફિનાઈલ ઈથેનોએટ $(D)$ $3$-મિથાઈલ ફિનોલનું મોનોનાઈટ્રેશન $(iv)$ $2,6$-ડાયનાઈટ્રો-$4$-મિથાઈલ ફિનોલ
| કોલમ-$I$ (પ્રક્રિયા) | કોલમ-$II$ (નીપજ) |
|---|---|
| $(A)$ $4$-મિથાઈલ ફિનોલનું ડાયનાઈટ્રેશન | $(i)$ $2$-નાઈટ્રો-$4$-મિથાઈલ ફિનોલ + $2$-નાઈટ્રો-$5$-મિથાઈલ ફિનોલ |
| $(B)$ ફિનાઈલ ઈથેનોએટનું મોનોનાઈટ્રેશન | $(ii)$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રો-$5$-મિથાઈલ ફિનોલ |
| $(C)$ $3$-મિથાઈલ ફિનોલનું ડાયનાઈટ્રેશન | $(iii)$ $4$-નાઈટ્રોફિનાઈલ ઈથેનોએટ |
| $(D)$ $3$-મિથાઈલ ફિનોલનું મોનોનાઈટ્રેશન | $(iv)$ $2,6$-ડાયનાઈટ્રો-$4$-મિથાઈલ ફિનોલ |
Medium
View Solutionનીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I$: ફિનોલ નિર્બળ એસિડિક છે.
વિધાન $II$: તેથી તેઓ $NaOH$ ના દ્રાવણમાં મુક્તપણે દ્રાવ્ય છે અને આલ્કોહોલ અને પાણી કરતા નિર્બળ એસિડ છે.
સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
વિધાન $I$: ફિનોલ નિર્બળ એસિડિક છે.
વિધાન $II$: તેથી તેઓ $NaOH$ ના દ્રાવણમાં મુક્તપણે દ્રાવ્ય છે અને આલ્કોહોલ અને પાણી કરતા નિર્બળ એસિડ છે.
સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
ફિનોલની મંદ $HNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કયું ડાયહાઈડ્રિક ફીનોલ છે?
નીચેની પ્રક્રિયામાં મધ્યવર્તી $A$ નું બંધારણ શું છે?
DifficultNEET 2019
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo