નીચેની પ્રક્રિયા માટે તમે વેગ નિયમ (rate law) કેવી રીતે નક્કી કરી શકો?
$2 \, NO \, (g) + O_2 \, (g) \to 2 \, NO_2 \, (g)$
$2 \, NO \, (g) + O_2 \, (g) \to 2 \, NO_2 \, (g)$
(N/A) વેગ નિયમ પ્રાયોગિક રીતે પ્રક્રિયકોની વિવિધ પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક વેગ માપીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
$1$. એક પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા અચળ રાખીને બીજા પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા બદલીને પ્રક્રિયાના વેગ પર થતી અસર અવલોકવામાં આવે છે.
$2$. પ્રક્રિયા $2 \, NO \, (g) + O_2 \, (g) \to 2 \, NO_2 \, (g)$ માટે,જો $[O_2]$ અચળ રાખીને $NO$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો વેગ $4$ ગણો વધે છે,જે દર્શાવે છે કે $NO$ ના સંદર્ભમાં ક્રમ $2$ છે.
$3$. જો $[NO]$ અચળ રાખીને $O_2$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો વેગ બમણો થાય છે,જે દર્શાવે છે કે $O_2$ ના સંદર્ભમાં ક્રમ $1$ છે.
$4$. આમ,વેગ નિયમ આ મુજબ દર્શાવી શકાય: $\text{Rate} = k[NO]^2[O_2]^1$.
$1$. એક પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા અચળ રાખીને બીજા પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા બદલીને પ્રક્રિયાના વેગ પર થતી અસર અવલોકવામાં આવે છે.
$2$. પ્રક્રિયા $2 \, NO \, (g) + O_2 \, (g) \to 2 \, NO_2 \, (g)$ માટે,જો $[O_2]$ અચળ રાખીને $NO$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો વેગ $4$ ગણો વધે છે,જે દર્શાવે છે કે $NO$ ના સંદર્ભમાં ક્રમ $2$ છે.
$3$. જો $[NO]$ અચળ રાખીને $O_2$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો વેગ બમણો થાય છે,જે દર્શાવે છે કે $O_2$ ના સંદર્ભમાં ક્રમ $1$ છે.
$4$. આમ,વેગ નિયમ આ મુજબ દર્શાવી શકાય: $\text{Rate} = k[NO]^2[O_2]^1$.
Explore More
Similar Questions
પ્રક્રિયા $A + B + C \rightarrow$ નીપજ માટે નીચેના કોષ્ટકમાં આપેલ ગતિકીય માહિતી ધ્યાનમાં લો.
પ્રયોગ નં. $[A] \ (mol \ dm^{-3})$ $[B] \ (mol \ dm^{-3})$ $[C] \ (mol \ dm^{-3})$ પ્રક્રિયાનો વેગ $(mol \ dm^{-3} \ s^{-1})$ $1$ $0.2$ $0.1$ $0.1$ $6.0 \times 10^{-5}$ $2$ $0.2$ $0.2$ $0.1$ $6.0 \times 10^{-5}$ $3$ $0.2$ $0.1$ $0.2$ $1.2 \times 10^{-4}$ $4$ $0.3$ $0.1$ $0.1$ $9.0 \times 10^{-5}$
જ્યારે $[A]=0.15 \ mol \ dm^{-3}, [B]=0.25 \ mol \ dm^{-3}$ અને $[C]=0.15 \ mol \ dm^{-3}$ હોય ત્યારે પ્રક્રિયાનો વેગ $Y \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ મળે છે. $Y$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
| પ્રયોગ નં. | $[A] \ (mol \ dm^{-3})$ | $[B] \ (mol \ dm^{-3})$ | $[C] \ (mol \ dm^{-3})$ | પ્રક્રિયાનો વેગ $(mol \ dm^{-3} \ s^{-1})$ |
| $1$ | $0.2$ | $0.1$ | $0.1$ | $6.0 \times 10^{-5}$ |
| $2$ | $0.2$ | $0.2$ | $0.1$ | $6.0 \times 10^{-5}$ |
| $3$ | $0.2$ | $0.1$ | $0.2$ | $1.2 \times 10^{-4}$ |
| $4$ | $0.3$ | $0.1$ | $0.1$ | $9.0 \times 10^{-5}$ |
જ્યારે $[A]=0.15 \ mol \ dm^{-3}, [B]=0.25 \ mol \ dm^{-3}$ અને $[C]=0.15 \ mol \ dm^{-3}$ હોય ત્યારે પ્રક્રિયાનો વેગ $Y \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ મળે છે. $Y$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
MediumIIT 2019
View Solutionપ્રક્રિયા $A + B \rightarrow \text{નિપજ}$ માટે,જો $A$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે તો પ્રક્રિયાનો વેગ બમણો થાય છે. જ્યારે $B$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયાનો વેગ બદલાતો નથી. તો પ્રક્રિયાનો કુલ ક્રમ શું હશે?
Medium
View Solutionએક પ્રક્રિયા $A$ ના સંદર્ભમાં પ્રથમ ક્રમની અને $B$ ના સંદર્ભમાં દ્વિતીય ક્રમની છે. જો $B$ ની સાંદ્રતા બે ગણી કરવામાં આવે,તો પ્રક્રિયાનો વેગ શું થશે ($-$ગણો માં)?
$2NO + Cl_2 \rightarrow 2NOCl$ પ્રક્રિયા માટે,નીચેની કાર્ય પદ્ધતિ સૂચવેલ છે. તો પ્રક્રિયા માટેનો દર નિયમ શું થશે? $NO + Cl_2 \rightleftharpoons NOCl_2$ (ઝડપી); $NOCl_2 + NO \rightarrow 2NOCl$ (ધીમી)
Difficult
View Solution$n^{th}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનો એકમ ..... છે.
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo