જો તમને બે નળીઓ ($A$ અને $B$) આપવામાં આવે,જેમાં એક સાંકડી અને બીજી પ્રમાણમાં પહોળી હોય,અને જો બંનેને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પાણી ભરેલા બીકરમાં ડૂબાડવામાં આવે,તો $B$ માં $A$ કરતા પાણીનું સ્તર ઊંચું કેમ જોવા મળે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કેશનળીમાં પાણીનું ઉપર ચઢવું એ કેશાકર્ષણ (capillarity) ના સિદ્ધાંત દ્વારા નક્કી થાય છે.
કેશાકર્ષણ માટેના સૂત્ર $h = \frac{2T \cos \theta}{r \rho g}$ મુજબ,જ્યાં $h$ એ પ્રવાહીના સ્તંભની ઊંચાઈ છે,$T$ એ પૃષ્ઠતાણ છે,$\theta$ એ સંપર્ક કોણ છે,$r$ એ નળીની ત્રિજ્યા છે,$\rho$ એ પ્રવાહીની ઘનતા છે અને $g$ એ ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ છે.
આ સંબંધ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પાણીના સ્તંભની ઊંચાઈ $(h)$ એ નળીની ત્રિજ્યા $(r)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે,એટલે કે $h \propto \frac{1}{r}$.
નળી $B$ એ નળી $A$ કરતા સાંકડી (નાની ત્રિજ્યા ધરાવતી) હોવાથી,મજબૂત કેશાકર્ષણને કારણે નળી $B$ માં પાણી નળી $A$ ની સરખામણીમાં વધુ ઊંચાઈ સુધી ચઢે છે.

Explore More

Similar Questions

કૉલમ-$I$ માં આપેલા પાણીના પ્રકાર અને કૉલમ-$II$ માં તેના લક્ષણની સાચી જોડી ઓળખો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
કૉલમ-$I$કૉલમ-$II$
$(a)$ કેશિકા જળ (Capillary water)$(i)$ સિલિકોન અને એલ્યુમિનિયમના જલયુક્ત ઓક્સાઇડના સ્વરૂપમાં હાજર
$(b)$ હાઈગ્રોસ્કોપિક જળ$(ii)$ જમીનના કણો વચ્ચેના મોટા છિદ્રોમાંથી નીચે ઉતરીને ભૂગર્ભ જળ સપાટી સુધી પહોંચે છે
$(c)$ સંયુક્ત જળ (Combined water)$(iii)$ નાના બિન-કોલોઇડલ જમીનના કણો વચ્ચે જકડાયેલું
$(d)$ ગુરુત્વાકર્ષણીય જળ$(iv)$ એડહેસિવ બળો દ્વારા જમીનના કણોની આસપાસ મજબૂતીથી જકડાયેલું

નીચેના વચ્ચે તફાવત આપો:
વનસ્પતિઓમાં પાણીના વહન માટેના એપોપ્લાસ્ટ અને સિમ્પ્લાસ્ટ પથ.

પ્રસરણની પ્રક્રિયા અંગે નીચેનામાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

નાના બિન-કોલોઇડલ જમીનના કણોની સૂક્ષ્મ જગ્યાઓમાં રહેલા પાણીને . . . . . . પાણી કહેવામાં આવે છે.

સમજાવો: અપદ્રવ્ય (Apoplast) પરિપથ.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo