સ્ક્રૂ ગેજમાં જ્યારે બે સ્ટડ સંપર્કમાં હોય ત્યારે મુખ્ય સ્કેલની સંદર્ભ રેખાનો શૂન્ય વર્તુળાકાર સ્કેલના પાંચમા વિભાગ સાથે સુસંગત થાય છે. વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો છે અને સ્ક્રૂ ગેજનો પિચ $0.1 \text{ mm}$ છે. જ્યારે ગોળાનો વ્યાસ માપવામાં આવે છે, ત્યારે મુખ્ય સ્કેલનું વાંચન $5 \text{ mm}$ છે અને વર્તુળાકાર સ્કેલનો $50^{mo}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલની સંદર્ભ રેખા સાથે સુસંગત થાય છે. ગોળાનો વ્યાસ . . . . . . $\text{mm}$ છે.

સ્ક્રૂ ગેજ (લઘુત્તમ માપશક્તિ $0.001 \ cm$) દ્વારા માપવામાં આવેલી પેન્સિલની જાડાઈ $0.802 \ cm$ મળે છે. માપનમાં થતી પ્રતિશત ત્રુટિ કેટલી છે ($\%$ માં)?

વર્નિયર કેલિપર્સના મુખ્ય સ્કેલનું એક વિભાગ $1 \ mm$ છે. વર્નિયર સ્કેલના વિભાગો સમાંતર શ્રેણી $(A.P.)$ માં છે; પ્રથમ વિભાગ $0.95 \ mm$ છે, બીજો વિભાગ $0.90 \ mm$ છે, અને આ રીતે આગળ વધે છે. જ્યારે કોઈ પદાર્થને વર્નિયર કેલિપર્સના જડબા વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે વર્નિયરનો શૂન્ય $3.1 \ cm$ અને $3.2 \ cm$ ની વચ્ચે હોય છે અને વર્નિયરનો ચોથો વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે સંપાત થાય છે. વર્નિયર કેલિપર્સનું અવલોકન .......... $cm$ છે.

એક વર્નિયર કેલિપર્સ ધ્યાનમાં લો જેમાં મુખ્ય સ્કેલ પરના દરેક $1 \ cm$ ને $8$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે અને એક સ્ક્રૂ ગેજ જેમાં તેના વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો છે. વર્નિયર કેલિપર્સમાં,વર્નિયર સ્કેલના $5$ વિભાગો મુખ્ય સ્કેલના $4$ વિભાગો સાથે સંપાત થાય છે અને સ્ક્રૂ ગેજમાં,વર્તુળાકાર સ્કેલનું એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ તેને રેખીય સ્કેલ પર બે વિભાગો જેટલું ખસેડે છે. તો:
$(A)$ જો સ્ક્રૂ ગેજનું પિચ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ $(LC)$ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.01 \ mm$ છે.
$(B)$ જો સ્ક્રૂ ગેજનું પિચ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ $(LC)$ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.005 \ mm$ છે.
$(C)$ જો સ્ક્રૂ ગેજના રેખીય સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.01 \ mm$ છે.
$(D)$ જો સ્ક્રૂ ગેજના રેખીય સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.005 \ mm$ છે.

એક વિદ્યાર્થી દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા વર્નિયર કેલિપર્સના મુખ્ય સ્કેલ પર $1\;cm$ માં $20$ વિભાગો છે. $10$ વર્નિયર વિભાગો $9$ મુખ્ય સ્કેલ વિભાગો સાથે બંધબેસે છે. જ્યારે જડબાં બંધ હોય,ત્યારે મુખ્ય સ્કેલનું શૂન્ય વર્નિયર સ્કેલના શૂન્યની ડાબી બાજુએ હોય છે અને વર્નિયર સ્કેલનો $6^{th}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના કોઈ પણ વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. તે લાકડાના નળાકારને જડબાંની વચ્ચે મૂકે છે અને લંબાઈ માપે છે. વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય $3.20\;cm$ ની જમણી બાજુએ છે અને $8^{th}$ વર્નિયર વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. જ્યારે તે નળાકારની જાડાઈ માપે છે,ત્યારે વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય મુખ્ય સ્કેલના $1.50\;cm$ ના નિશાનની જમણી બાજુએ હોય છે અને વર્નિયર સ્કેલનો $6^{th}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. માપવામાં આવેલી લંબાઈ અને વ્યાસના સાચા મૂલ્યો અનુક્રમે છે:

વર્નિયર કેલિપર્સના મુખ્ય સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ (least count) $1\, mm$ છે. તેના વર્નિયર સ્કેલને $10$ વિભાગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે જે મુખ્ય સ્કેલના $9$ વિભાગો સાથે બંધ બેસે છે. જ્યારે જડબાં એકબીજાને સ્પર્શે છે,ત્યારે વર્નિયર સ્કેલનો $7^{th}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધ બેસે છે અને વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય મુખ્ય સ્કેલના શૂન્યની જમણી બાજુએ છે. જ્યારે આ વર્નિયરનો ઉપયોગ નળાકારની લંબાઈ માપવા માટે થાય છે,ત્યારે વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય $3.1\, cm$ અને $3.2\, cm$ ની વચ્ચે હોય છે અને $4^{th}$ $VSD$ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધ બેસે છે. નળાકારની લંબાઈ $.....\, cm$ છે. ($VSD$ એટલે વર્નિયર સ્કેલ ડિવિઝન)