શું દબાણ અદિશ છે કે સદિશ? કારણ આપો.
(A) દબાણ એ અદિશ ભૌતિક રાશિ છે.
કારણ:
$1$. સ્થિર તરલની અંદરના કોઈપણ બિંદુએ,દબાણ બધી દિશાઓમાં સમાન હોય છે. તેની સાથે કોઈ ચોક્કસ દિશા સંકળાયેલી ન હોવાથી,તે સદિશ હોઈ શકે નહીં.
$2$. ગાણિતિક રીતે,દબાણ $P = \frac{F_{\perp}}{A}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $F_{\perp}$ એ સપાટીના ક્ષેત્રફળ $A$ ને લંબ રૂપે લાગતા બળનો ઘટક છે.
$3$. જોકે બળ એ સદિશ રાશિ છે,દબાણના સૂત્રમાં માત્ર બળના લંબ ઘટકના મૂલ્યનો ઉપયોગ થાય છે. દબાણ સદિશ સરવાળાના નિયમોનું પાલન કરતું નથી,તેથી તેને અદિશ ભૌતિક રાશિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
કારણ:
$1$. સ્થિર તરલની અંદરના કોઈપણ બિંદુએ,દબાણ બધી દિશાઓમાં સમાન હોય છે. તેની સાથે કોઈ ચોક્કસ દિશા સંકળાયેલી ન હોવાથી,તે સદિશ હોઈ શકે નહીં.
$2$. ગાણિતિક રીતે,દબાણ $P = \frac{F_{\perp}}{A}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $F_{\perp}$ એ સપાટીના ક્ષેત્રફળ $A$ ને લંબ રૂપે લાગતા બળનો ઘટક છે.
$3$. જોકે બળ એ સદિશ રાશિ છે,દબાણના સૂત્રમાં માત્ર બળના લંબ ઘટકના મૂલ્યનો ઉપયોગ થાય છે. દબાણ સદિશ સરવાળાના નિયમોનું પાલન કરતું નથી,તેથી તેને અદિશ ભૌતિક રાશિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
હાઇડ્રોસ્ટેટિક પેરાડોક્સ (Hydrostatic Paradox) સમજાવો.
Medium
View Solutionબે સંવાદિત પાત્રોમાં પારો (mercury) ભરેલો છે. એક પાત્રનો વ્યાસ બીજા પાત્રના વ્યાસ કરતા $n$ ગણો મોટો છે. ડાબી બાજુના પાત્રમાં $h$ ઊંચાઈનો પાણીનો સ્તંભ રેડવામાં આવે છે. જમણી બાજુના પાત્રમાં પારાનું સ્તર ($s =$ પારાની સાપેક્ષ ઘનતા અને $\rho =$ પાણીની ઘનતા) કેટલું ઊંચું આવશે?
Difficult
View Solution$R$ ત્રિજ્યા અને $H$ ઊંચાઈ ધરાવતા નળાકાર પાત્રના એક છેડે $h$ ઊંચાઈ અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતી સાંકડી ગરદન છે (આકૃતિ જુઓ). પાત્ર પાણી (ઘનતા $\rho_w$) થી ભરેલું છે અને તેની ગરદન અમીશ્રણીય તેલ (ઘનતા $\rho_0$) થી ભરેલી છે. તો,નીચેનામાંથી કયું દબાણ સાચું છે?
DifficultKVPY 2017
View Solution$10 \,cm$ લંબાઈનો લાકડાનો એક સમઘન બ્લોક, $800 \,kg/m^3$ ઘનતા ધરાવતા તેલ અને પાણી વચ્ચેની સપાટી પર તરે છે। બ્લોકની નીચેની સપાટી આ સપાટીથી $1.5 \,cm$ નીચે છે। જો પાણીની ઊંડાઈ સપાટીથી $10 \,cm$ નીચે હોય અને તેલ સપાટીથી $10 \,cm$ ઉપર હોય, તો લાકડાના બ્લોકની નીચેની અને ઉપરની સપાટી પરના દબાણનો તફાવત કેટલો હશે ($\,Pa$ માં)?
(પાણીની ઘનતા $\rho_w = 1000 \,kg/m^3$ અને ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $g = 10 \,m/s^2$ લો)
(પાણીની ઘનતા $\rho_w = 1000 \,kg/m^3$ અને ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $g = 10 \,m/s^2$ લો)
$d, 2d$ અને $3d$ ઘનતા ધરાવતા ત્રણ પ્રવાહીઓને સમાન કદમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે. તો મિશ્રણની ઘનતા કેટલી થાય?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo