$(i)$ $1$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોલ અને $(ii)$ બ્યુટેન-$1$-ઓલના એસિડ-ઉદ્દીપકીય નિર્જલીકરણની મુખ્ય નીપજ જણાવો.

(N/A) $(i)$ $1$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોલનું એસિડ-ઉદ્દીપકીય નિર્જલીકરણ તૃતીયક કાર્બોકેટાયન દ્વારા થાય છે. પાસપાસેના કાર્બન પરથી પ્રોટોન દૂર થવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે $1$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝીન મળે છે.
$(ii)$ બ્યુટેન-$1$-ઓલનું એસિડ-ઉદ્દીપકીય નિર્જલીકરણ પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન દ્વારા થાય છે,જે વધુ સ્થાયી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયનમાં પુનઃરચના પામે છે. ત્યારબાદ પ્રોટોન દૂર થવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે બ્યુટ-$2$-ઈન મળે છે.
$(i)$ માટેની પ્રક્રિયા:
$1$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોલ $\xrightarrow{H^+}$ $1$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝીન $+ H_2O$
$(ii)$ માટેની પ્રક્રિયા:
$CH_3CH_2CH_2CH_2OH \xrightarrow{H^+} CH_3CH=CHCH_3$ (બ્યુટ-$2$-ઈન,મુખ્ય નીપજ) $+ H_2O$