રંગસૂત્રોનું બંધારણ, રચના અને પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) $ \Rightarrow $ ક્રોમેટિનમાં $DNA$, હિસ્ટોન્સ તરીકે ઓળખાતા કેટલાક બેઝિક પ્રોટીન, કેટલાક નોન-હિસ્ટોન પ્રોટીન અને $RNA$ હોય છે. એક માનવ કોષમાં આશરે $2 \, m$ લાંબો $DNA$ નો તંતુ હોય છે જે તેના $46$ રંગસૂત્રો ($23$ જોડ) માં વહેંચાયેલો હોય છે.
$ \Rightarrow $ દરેક રંગસૂત્રમાં મુખ્યત્વે એક પ્રાથમિક સંકોચન અથવા સેન્ટ્રોમિયર હોય છે, જેની બાજુઓ પર તકતી જેવી રચનાઓ હોય છે જેને કાઇનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
$ \Rightarrow $ સેન્ટ્રોમિયરના સ્થાનના આધારે, રંગસૂત્રોને ચાર પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$ \Rightarrow $ મેટાસેન્ટ્રિક: મેટાસેન્ટ્રિક રંગસૂત્રમાં સેન્ટ્રોમિયર મધ્યમાં હોય છે, જે રંગસૂત્રની બે સમાન ભુજાઓ બનાવે છે.
$ \Rightarrow $ સબ-મેટાસેન્ટ્રિક: સબ-મેટાસેન્ટ્રિક રંગસૂત્રમાં સેન્ટ્રોમિયર રંગસૂત્રના મધ્યથી થોડે દૂર હોય છે, જેના પરિણામે એક ટૂંકી ભુજા અને એક લાંબી ભુજા બને છે.
$ \Rightarrow $ એક્રોસેન્ટ્રિક: એક્રોસેન્ટ્રિક રંગસૂત્રના કિસ્સામાં, સેન્ટ્રોમિયર તેના છેડાની નજીક સ્થિત હોય છે, જે એક અત્યંત ટૂંકી અને એક ખૂબ લાંબી ભુજા બનાવે છે.
$ \Rightarrow $ ટીલોસેન્ટ્રિક: ટીલોસેન્ટ્રિક રંગસૂત્રમાં સેન્ટ્રોમિયર અંતિમ છેડે હોય છે.