કેટલીક બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ સ્વદેશી લોકોની પરંપરાગત જ્ઞાનનો ઉપયોગ તેમની સંમતિ વિના વ્યાવસાયિક રીતે મહત્વપૂર્ણ જૈવ-ઉત્પાદનો બનાવવા માટે કર્યો છે. આ શેનું ઉદાહરણ છે?

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: આપણે આપણા દેશના પરંપરાગત જ્ઞાનનું મહત્વ સમજીને તેનું રક્ષણ કરવું જોઈએ.

$A$ : ભારત સરકારે $GEAC$ (Genetic Engineering Appraisal Committee) જેવી સંસ્થાઓ સ્થાપી છે,જે $GM$ સંશોધનની માન્યતા અને જાહેર સેવાઓ માટે $GM$ સજીવોને દાખલ કરવાની સુરક્ષા અંગે નિર્ણય લે છે.
$R$ : જ્યારે આવા સજીવોને નિવસનતંત્રમાં દાખલ કરવામાં આવે ત્યારે સજીવોના જનીનિક રૂપાંતરણના પરિણામો અણધાર્યા હોઈ શકે છે.

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: ભારત સરકારે $\text{GEAC}$ ની સ્થાપના કરી છે જે $\text{GM}$ સંશોધનની માન્યતા અંગે નિર્ણયો લેશે.
વિધાન $II$: બાયોપાયરસી (જૈવ-ચાંચિયાગીરી) એ શબ્દ છે જેનો ઉપયોગ મૂળ નિવાસી લોકો દ્વારા જૈવ-સંસાધનોના ઉપયોગ માટે થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને સંસ્થાઓ દ્વારા સંબંધિત દેશ અને તેના લોકોની મંજૂરી વિના જૈવ-સંસાધનોના ઉપયોગને શું કહેવામાં આવે છે?

$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ, કઈ ભારતીય વનસ્પતિઓનું પશ્ચિમી દેશો દ્વારા તેમના વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે પેટન્ટ લેવામાં આવી છે અથવા પેટન્ટ લેવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે?
$I$. બાસમતી ચોખા $II$. લીમડો
$III$. હળદર $IV$. તુલસી