આકૃતિમાં વર્ણવેલ પરિસ્થિતિઓમાં પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા નક્કી કરવા માટે લેન્ઝના નિયમનો ઉપયોગ કરો:
$(a)$ અનિયમિત આકારનો તાર વર્તુળાકાર આકારમાં ફેરવાય છે;
$(b)$ વર્તુળાકાર લૂપને સાંકડા સીધા તારમાં વિકૃત કરવામાં આવે છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) લેન્ઝના નિયમ અનુસાર,પ્રેરિત emf ની દિશા એવી હોય છે કે તે તેને ઉત્પન્ન કરતા ચુંબકીય ફ્લક્સમાં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરે છે.
$(a)$ જેમ જેમ તાર વર્તુળ બનાવવા માટે વિસ્તરે છે,તેમ લૂપ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ વધે છે. ચુંબકીય ક્ષેત્ર પાનાની અંદરની તરફ (ચોકડીઓ દ્વારા દર્શાવેલ) હોવાથી,લૂપમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ વધે છે. આ વધારાનો વિરોધ કરવા માટે,પ્રેરિત પ્રવાહે પાનાની બહારની તરફ ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરવું જોઈએ. જમણા હાથના નિયમ મુજબ,આ પ્રવાહની વિષમઘડી (anticlockwise) દિશાને અનુરૂપ છે,એટલે કે $adcba$ માર્ગે.
$(b)$ જ્યારે વર્તુળાકાર લૂપને સાંકડા સીધા તારમાં વિકૃત કરવામાં આવે છે,ત્યારે લૂપ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,જેના પરિણામે લૂપમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ ઘટે છે. આ ઘટાડાનો વિરોધ કરવા માટે,પ્રેરિત પ્રવાહે પાનાની અંદરની તરફ ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરવું જોઈએ. જમણા હાથના નિયમ મુજબ,આ પ્રવાહની સમઘડી (clockwise) દિશાને અનુરૂપ છે,એટલે કે $abcda$ માર્ગે.

Explore More

Similar Questions

$500$ આંટા ધરાવતી એક વાહક કોઈલનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $0.15 \ m^2$ છે. આ ક્ષેત્રફળને લંબ રૂપે જોડાયેલ $0.2 \ T$ તીવ્રતાનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $0.4 \ s$ માં બદલાઈને $1.0 \ T$ થાય છે. કોઈલમાં ઉત્પન્ન થતું પ્રેરિત emf . . . . . . $V$ હશે.

$10 \ cm$ બાજુ અને $0.5 \ \Omega$ અવરોધ ધરાવતો એક ચોરસ લૂપ પૂર્વ-પશ્ચિમ સમતલમાં ઊભી રીતે મૂકવામાં આવ્યો છે. $0.10 \ T$ નું સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં સમતલ પર લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. ચુંબકીય ક્ષેત્ર $0.70 \ s$ માં સમાન દરે ઘટીને શૂન્ય થઈ જાય છે. તો આ સમયગાળા દરમિયાન પ્રેરિત પ્રવાહનું મૂલ્ય . . . . . . હશે.

$10/\sqrt{\pi}$ $cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતો એક વાહક લૂપ $0.5$ $T$ ના સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રને લંબ રૂપે મૂકવામાં આવ્યો છે. ચુંબકીય ક્ષેત્રને $0.5$ $s$ માં અચળ દરે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવે છે. $0.25$ $s$ સમયે વર્તુળાકાર લૂપમાં ઉદ્ભવતું પ્રેરિત emf કેટલું હશે ($mV$ માં)?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,એક ગજિયો ચુંબક સ્થિર ગૂંચળા તરફ $v$ જેટલી અચળ ઝડપથી ગતિ કરી રહ્યો છે. જમણી બાજુ ($R$.$H$.$S$.) પર રહેલા અવલોકનકાર દ્વારા જોવામાં આવતા ગૂંચળામાં પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા . . . . . . હશે.

$2 \times 10^{-2} \,T$ નું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $100 \,cm^2$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા અને $50$ આંટાવાળા ગૂંચળાને લંબ રૂપે લાગે છે. જ્યારે ગૂંચળાને '$t$' સમયમાં ચુંબકીય ક્ષેત્રમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં ઉદ્ભવતું સરેરાશ e.m.f. $0.1 \,V$ છે. '$t$' નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo