અસામાન્ય મોલર દળ એટલે શું?

(N/A) અસામાન્ય મોલર દળ એટલે પદાર્થનું એવું મોલર દળ જે તેના રાસાયણિક સૂત્રના આધારે ગણતરી કરેલ અપેક્ષિત (સૈદ્ધાંતિક) મૂલ્ય કરતા વધારે અથવા ઓછું હોય.
આ ઘટના દ્રાવણમાં દ્રાવ્યના કણોના જોડાણ (association) અથવા વિયોજન (dissociation) ને કારણે થાય છે.
$1$. જોડાણ: જ્યારે દ્રાવ્યના કણો જોડાઈને મોટા સમૂહ બનાવે છે,ત્યારે કણોની સંખ્યા ઘટે છે,જેના પરિણામે અવલોકિત મોલર દળ સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય કરતા વધારે મળે છે.
$2$. વિયોજન: જ્યારે દ્રાવ્યના કણો આયનોમાં છૂટા પડે છે,ત્યારે કણોની સંખ્યા વધે છે,જેના પરિણામે અવલોકિત મોલર દળ સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય કરતા ઓછું મળે છે.
આ વિચલનનું પ્રમાણ વાન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ નો ઉપયોગ કરીને દર્શાવવામાં આવે છે.