બફર દ્રાવણો એટલે શું? બફર દ્રાવણોના પ્રકારો ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

(N/A) વ્યાખ્યા: જે દ્રાવણો મંદન કરવાથી અથવા થોડા પ્રમાણમાં એસિડ કે બેઇઝ ઉમેરવાથી $pH$ માં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરે છે,તેને બફર દ્રાવણો કહે છે. બફર દ્રાવણો બે પ્રકારના હોય છે: એસિડિક અને બેઝિક.
$(A)$ એસિડિક બફર દ્રાવણો: આ દ્રાવણોનું $pH$ મૂલ્ય $7.0$ કરતા ઓછું હોય છે. એસિડિક બફરના ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:

એસિડ $+$ એસિડનો ક્ષાર	આશરે $pH$
$CH_{3}COOH + CH_{3}COONa$	$4.75$
$C_{6}H_{5}COOH + C_{6}H_{5}COONa$	$3.7$
$C_{6}H_{4}(COOH)_{2} + C_{6}H_{4}(COOH)(COOK)$	$2.9$
$HCOOH + HCOONa$	$3.7$

એસિડિક બફરનું $pH$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$pH = pK_{a} + \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
$(B)$ બેઝિક બફર દ્રાવણો: આ દ્રાવણોનું $pH$ મૂલ્ય $7.0$ કરતા વધારે હોય છે. તેમાં નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડ સાથેનો તેનો ક્ષાર હોય છે. ઉદાહરણ: $NH_{4}OH + NH_{4}Cl$ $(pH \approx 9.25)$.
$pOH = pK_{b} + \log \frac{[Salt]}{[Base]}$