કોષોનું શ્રેણી જોડાણ એટલે શું? $\varepsilon_1$ અને $\varepsilon_2$ $emf$ ધરાવતા બે કોષોને શ્રેણીમાં જોડતા મળતા સમતુલ્ય $emf$ માટેનું સૂત્ર તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે એક કોષનો એક છેડો બીજા કોષના વિરુદ્ધ છેડા સાથે જોડાયેલો હોય અને બાકીના બે છેડા મુક્ત રાખવામાં આવે,ત્યારે આવા જોડાણને કોષોનું શ્રેણી જોડાણ કહેવામાં આવે છે.
આકૃતિમાં,$\varepsilon_1$ $emf$ અને $r_1$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતી બેટરી $A$ અને $B$ વચ્ચે જોડાયેલી છે અને $\varepsilon_2$ $emf$ અને $r_2$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતી બેટરી $B$ અને $C$ વચ્ચે જોડાયેલી છે.
ધારો કે $A$ અને $C$ વચ્ચેનું સમતુલ્ય $emf$ $\varepsilon_{eq}$ છે અને સમતુલ્ય આંતરિક અવરોધ $r_{eq}$ છે.
ધારો કે બિંદુ $A, B$ અને $C$ આગળના સ્થિતિમાન અનુક્રમે $V(A), V(B)$ અને $V(C)$ છે.
પ્રથમ કોષના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $(p.d.)$ $V_{AB} = V(A) - V(B) = \varepsilon_1 - I r_1$ ... $(1)$
બીજા કોષના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V_{BC} = V(B) - V(C) = \varepsilon_2 - I r_2$ ... $(2)$
$A$ અને $C$ વચ્ચેનો કુલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત:
$V_{AC} = V_{AB} + V_{BC} = (V(A) - V(B)) + (V(B) - V(C))$
$V_{AC} = (\varepsilon_1 - I r_1) + (\varepsilon_2 - I r_2) = (\varepsilon_1 + \varepsilon_2) - I(r_1 + r_2)$ ... $(3)$
સમતુલ્ય જોડાણ માટે,વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત:
$V_{AC} = \varepsilon_{eq} - I r_{eq}$ ... $(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ ની સરખામણી કરતા:
$\varepsilon_{eq} = \varepsilon_1 + \varepsilon_2$
$r_{eq} = r_1 + r_2$
જો કોષોને શ્રેણીમાં વિરુદ્ધ સ્થિતિમાં જોડવામાં આવે (એટલે કે ધન છેડો ધન છેડા સાથે),તો સમતુલ્ય $emf$ $\varepsilon_{eq} = \varepsilon_1 - \varepsilon_2$ થાય (જ્યાં $\varepsilon_1 > \varepsilon_2$).

Explore More

Similar Questions

એક ઇલેક્ટ્રિક ઇલ તેના બાયોલોજીકલ કોષો,જેને ઇલેક્ટ્રોપ્લેક્સ કહેવાય છે,તેનો ઉપયોગ કરીને વિદ્યુતપ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે. ઇલમાં કુલ $5000$ ઇલેક્ટ્રોપ્લેક્સ $100$ હરોળમાં ગોઠવાયેલા છે. આ ગોઠવણ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. દરેક ઇલેક્ટ્રોપ્લેક્સ $0.15\ V$ નું $emf$ અને $0.25\ \Omega$ નો આંતરિક અવરોધ ધરાવે છે. ઇલની આસપાસનું પાણી તેના માથા અને પૂંછડી વચ્ચેનો પરિપથ પૂર્ણ કરે છે. જો પાણીનો અવરોધ $500\ \Omega$ હોય,તો ઇલ દ્વારા પાણીમાં ઉત્પન્ન થતો વિદ્યુતપ્રવાહ .......... $A$ છે.

Difficult
View Solution

$E_1$ અને $E_2$ emf ધરાવતા અને અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ ($E_2 > E_1$ અને $r_2 > r_1$) આંતરિક અવરોધ ધરાવતા બે કોષોને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સમાંતર જોડવામાં આવ્યા છે. આ સંયોજનનું સમતુલ્ય emf $E_{eq}$ છે. તો

કોષોનું સંયોજન શા માટે કરવામાં આવે છે? તેની પદ્ધતિઓ લખો.

આપેલ આકૃતિમાં,એક આદર્શ વોલ્ટમીટર $V$ નું અવલોકન $1.45\,V$ છે. તો $r_1$ અને $r_2$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?

Difficult
View Solution

$emf$ અને આંતરિક અવરોધ $(E, r)$,$(\frac{E}{n}, \frac{r}{n})$,$(\frac{E}{n^2}, \frac{r}{n^2})$,$(\frac{E}{n^3}, \frac{r}{n^3})$... ધરાવતા અનંત કોષોને $\frac{nr}{n+1}$ ના બાહ્ય અવરોધ સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. બાહ્ય અવરોધમાંથી વહેતો પ્રવાહ શોધો:

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo