કેશિકાત્વ (Capillarity) એટલે શું? કેશિકાત્વના બે વ્યવહારુ ઉદાહરણો આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કેશિકાત્વ એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રવાહીને કેશનળી (ખૂબ જ ઝીણા કાણાંવાળી નળી) માં ડુબાડતા પ્રવાહી ઉપર ચઢે છે અથવા નીચે ઉતરે છે. આ અસર પ્રવાહીના પૃષ્ઠતાણ અને પ્રવાહી-ઘન સપાટી પર લાગતા આસંજક (adhesive) અને સસંજક (cohesive) બળોને કારણે થાય છે.
કેશિકાત્વના બે વ્યવહારુ ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$1$. દીવાની વાટમાં તેલનું ઉપર ચઢવું: વાટના તાંતણાઓ વચ્ચે રહેલી ઝીણી જગ્યાઓમાંથી કેશિકાત્વને કારણે તેલ ઉપર ચઢે છે,જેનાથી તે જ્યોત સુધી પહોંચી શકે છે.
$2$. બ્લોટિંગ પેપર દ્વારા શાહીનું શોષણ: બ્લોટિંગ પેપરમાં મોટી સંખ્યામાં ઝીણા છિદ્રો હોય છે જે કેશનળી તરીકે કામ કરે છે,જે કેશિકાત્વ દ્વારા શાહીને કાગળમાં ખેંચે છે.

Explore More

Similar Questions

વનસ્પતિના તંતુઓમાં પાણી શેના કારણે ઉપર ચઢે છે?

કેશિકામાં પાણી $10\, cm$ ની ઊંચાઈ સુધી ઉપર ચઢે છે. જો પાણીનું પૃષ્ઠતાણ $73 \times 10^{-3}\, N/m$,ઘનતા $10^3\, kg/m^3$ અને $g = 9.8\, m/s^2$ હોય,તો કેશિકાની ત્રિજ્યા શોધો. ($, cm$ માં)

એક કેશિકા નળી (capillary tube) ના પ્રયોગમાં, $30 \text{ cm}$ લાંબી એક ઉર્ધ્વ કેશિકા નળીને પાણીમાં ડુબાડવામાં આવે છે. કેશિકત્વને કારણે પાણી $10 \text{ cm}$ ની ઊંચાઈ સુધી ઉપર ચઢે છે. જો આ પ્રયોગ મુક્ત પતન કરતી લિફ્ટમાં કરવામાં આવે, તો પાણીના સ્તંભની લંબાઈ કેટલી થશે?

જ્યારે કેશનળીને પાણીમાં શિરોલંબ ડુબાડવામાં આવે છે,ત્યારે પાણી નળીમાં $h$ ઊંચાઈ સુધી ઉપર ચઢે છે. જો બીજી કેશનળીની ત્રિજ્યા અગાઉની નળી કરતાં $\frac{1}{3}$ ગણી હોય,તો આ નળીમાં પાણી કેટલી ઊંચાઈ સુધી ચઢશે?

વ્હાઇટ બોર્ડ પર લખવા માટે વપરાતી માર્કર પેનની રિફિલ ફાઈબરની કેમ બનાવવામાં આવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo