કાર્નોટ ચક્ર એટલે શું? આકૃતિ દોરીને સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કાર્નોટ ચક્ર એ સાદી કાર્નોટ દ્વારા પ્રસ્તાવિત એક સૈદ્ધાંતિક થર્મોડાયનેમિક ચક્ર છે. તે $T_{1}$ (સ્ત્રોત) અને $T_{2}$ (સિંક) તાપમાન ધરાવતા બે ઉષ્મા ભંડારો વચ્ચે કાર્યરત સૌથી કાર્યક્ષમ ઉષ્મા એન્જિનનું વર્ણન કરે છે,જ્યાં $T_{1} > T_{2}$ છે.
આ ચક્ર ચાર પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયાઓનો બનેલો છે:
$1$. પ્રતિવર્તી સમતાપી વિસ્તરણ: વાયુ $T_{1}$ તાપમાને વિસ્તરણ પામે છે અને સ્ત્રોતમાંથી $Q_{1}$ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે.
$2$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી વિસ્તરણ: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વગર વધુ વિસ્તરણ પામે છે અને તેનું તાપમાન $T_{1}$ થી ઘટીને $T_{2}$ થાય છે.
$3$. પ્રતિવર્તી સમતાપી સંકોચન: વાયુ $T_{2}$ તાપમાને સંકોચન પામે છે અને સિંકને $Q_{2}$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે.
$4$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી સંકોચન: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વગર વધુ સંકોચન પામે છે અને તેનું તાપમાન $T_{2}$ થી વધીને ફરીથી $T_{1}$ થાય છે.
કાર્નોટ ચક્ર માટેનો $P-V$ આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.

Explore More

Similar Questions

એક વૈજ્ઞાનિક દાવો કરે છે કે તેનું ઉષ્મા-એન્જિન જ્યારે $127^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા ઉષ્મા-પ્રાપ્તિસ્થાન અને $27^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા ઠારણ-વ્યવસ્થા વચ્ચે કાર્ય કરે છે ત્યારે તેની કાર્યક્ષમતા $26\%$ છે. આનો અર્થ એ થાય કે:

ઘર્ષણરહિત હીટ એન્જિન $100 \%$ કાર્યક્ષમ ત્યારે જ હોઈ શકે જો તેનું એક્ઝોસ્ટ તાપમાન ............ હોય.

એક કાર્નોટ એન્જિનના સિંકનું તાપમાન $250 \ K$ છે. કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $25 \%$ થી વધારીને $50 \%$ કરવા માટે,સિંકનું તાપમાન કેટલું વધારવું જોઈએ?

બે કાર્નોટ એન્જિન $A$ અને $B$ શ્રેણીમાં કાર્યરત છે. પ્રથમ એન્જિન $A,$ $T_1 = 600 \, K$ તાપમાને ઉષ્મા મેળવે છે અને $T_2$ તાપમાન ધરાવતા રિઝર્વોયરને ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. બીજું એન્જિન $B,$ પ્રથમ એન્જિન દ્વારા મુક્ત થયેલી ઉષ્મા મેળવે છે અને બદલામાં $T_3 = 400 \, K$ તાપમાન ધરાવતા રિઝર્વોયરને ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. જો બંને એન્જિન દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય સમાન હોય,તો તાપમાન $T_2$ ની ગણતરી કરો. ($\text{K}$ માં)

$77^{\circ}C$ તાપમાને ઉષ્મા મુક્ત કરતા એક આદર્શ ઉષ્મા એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $30\%$ છે. તેણે કેટલા $^{\circ}C$ તાપમાને ઉષ્મા મેળવવી જોઈએ?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo