પોઈસન ગુણોત્તર (Poisson's ratio) એટલે શું? તેનું મૂલ્ય શેના પર આધાર રાખે છે?

(N/A) જ્યારે કોઈ પદાર્થ પર તણાવ અથવા દબાણ બળ લગાડવામાં આવે ત્યારે ઉદ્ભવતા પાર્શ્વ વિકૃતિ (lateral strain) અને રેખીય વિકૃતિ (longitudinal strain) ના ગુણોત્તરને પોઈસન ગુણોત્તર કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે તાર પર તણાવ બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની લંબાઈમાં વધારો થાય છે (રેખીય વિકૃતિ),જ્યારે તેના આડછેદનો વ્યાસ ઘટે છે (પાર્શ્વ વિકૃતિ).
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે દબાણ બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે લંબાઈ ઘટે છે અને વ્યાસ વધે છે.
ગાણિતિક રીતે,પોઈસન ગુણોત્તર $(\mu)$ નીચે મુજબ છે:
$\mu = -\frac{\text{પાર્શ્વ વિકૃતિ}}{\text{રેખીય વિકૃતિ}}$
જો મૂળ વ્યાસ $d$ હોય અને વ્યાસમાં ફેરફાર $\Delta d$ હોય,તો પાર્શ્વ વિકૃતિ $\frac{\Delta d}{d}$ છે. જો મૂળ લંબાઈ $L$ હોય અને લંબાઈમાં ફેરફાર $\Delta L$ હોય,તો રેખીય વિકૃતિ $\frac{\Delta L}{L}$ છે.
તેથી,$\mu = -\frac{(\Delta d / d)}{(\Delta L / L)}$.
તે બે વિકૃતિઓનો ગુણોત્તર હોવાથી,તે પરિમાણરહિત અને એકમરહિત રાશિ છે.
પોઈસન ગુણોત્તરનું મૂલ્ય સંપૂર્ણપણે પદાર્થના પ્રકાર (દ્રવ્ય) પર આધાર રાખે છે.