યંગનો ડબલ સ્લિટ પ્રયોગ કરતી વખતે,એક વિદ્યાર્થીએ બે સ્લિટને $x-y$ સમતલમાં એક મોટી અપારદર્શક પ્લેટ સાથે બદલી નાખી,જેમાં બે નાના છિદ્રો છે જે $600 \ nm$ તરંગલંબાઇનો પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરતા બે સુસંબદ્ધ બિંદુવત ઉદગમો $(S_1, S_2)$ તરીકે કાર્ય કરે છે. વિદ્યાર્થીએ ભૂલથી સ્ક્રીનને $x-z$ સમતલને સમાંતર ($z>0$ માટે) $S_1 S_2$ ના મધ્યબિંદુથી $D=3 \ m$ ના અંતરે મૂકી,જે આકૃતિમાં યોજનાબદ્ધ રીતે દર્શાવેલ છે. ઉદગમો વચ્ચેનું અંતર $d=0.6003 \ mm$ છે. ઉગમબિંદુ $O$ એ સ્ક્રીન અને $S_1 S_2$ ને જોડતી રેખાનું છેદબિંદુ છે. સ્ક્રીન પરની તીવ્રતાની ભાત (pattern) વિશે નીચેનામાંથી કયું (કયા) વિધાન સાચું છે?
$(A)$ $x$-અક્ષને સમાંતર સીધી પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ
$(B)$ બિંદુ $O$ ની ખૂબ નજીકનો વિસ્તાર અંધકારમય (dark) હશે
$(C)$ $x$-દિશામાં $O$ ની આસપાસ સપ્રમાણ રીતે મૂકવામાં આવેલા નાભિઓ સાથેની અતિવલયાકાર (hyperbolic) પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ
$(D)$ બિંદુ $O$ પર કેન્દ્રિત અર્ધ-વર્તુળાકાર પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ

  • A
    $B, C$
  • B
    $B, D$
  • C
    $B, A$
  • D
    $A, C$

Explore More

Similar Questions

જ્યારે $1.44$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી કાચની પ્લેટને વ્યતિકરણ પામતા કિરણોમાંથી એકના માર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે શલાકાઓ '$y$' અંતર જેટલી ખસે છે. જો આ પ્લેટને સમાન જાડાઈની પરંતુ $1.66$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી બીજી પ્લેટ વડે બદલવામાં આવે, તો શલાકાઓ કેટલા અંતરે ખસશે?

આકૃતિમાં દર્શાવેલ ગોઠવણીમાં,બે સ્લિટ્સ,$S_1$ અને $S_2$,સ્લિટ $S$ થી સમાન અંતરે નથી. તો $O$ આગળની મધ્યસ્થ શલાકા કેવી હશે?

$YDSE$ માં, $0.01 \,mm$ જાડાઈની એક પાતળી ફિલ્મ $(\mu=1.6)$ ને બે વ્યતિકરણ પામતા કિરણોમાંથી એકના માર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે। મધ્યસ્થ શલાકા અગાઉ $10^{\text{th}}$ પ્રકાશિત શલાકા દ્વારા રોકાયેલી સ્થિતિ પર ખસે છે। તરંગની તરંગલંબાઇ ......... $\mathring{A}$ છે।

$440 \,nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો એક એકવર્ણી પ્રકાશ સ્ત્રોત $S$ નીચે દર્શાવ્યા મુજબ સમતલ અરીસા $M$ ની થોડે ઉપર મૂકવામાં આવ્યો છે। $M$ માં $S$ ના પ્રતિબિંબનો ઉપયોગ પડદા પર વ્યતિકરણ શલાકાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે આભાસી સ્ત્રોત તરીકે કરી શકાય છે। સ્ત્રોત $S$ નું $O$ થી અંતર $20.0 \,cm$ છે અને પડદાનું $O$ થી અંતર $100.0 \,cm$ છે (આકૃતિ માપ મુજબ નથી)। જો ખૂણો $\theta = 0.50 \times 10^{-3} \,\text{રેડિયન}$ હોય, તો પડદા પર જોવા મળતી વ્યતિકરણ શલાકાઓની પહોળાઈ ............... $mm$ છે।

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,$\lambda$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા એકવર્ણી પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને,જ્યારે એક વ્યતિકરણ પામતા કિરણના માર્ગમાં $t = x \lambda$ જાડાઈની કાચની પ્લેટ $(\mu=1.5)$ મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે જે સ્થાને અગાઉ મધ્યસ્થ અધિકતમ મળતું હતું ત્યાં તીવ્રતા બદલાતી નથી. $x$ નું મૂલ્ય .......... હશે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo