$d$-બ્લોક તત્વોને "સંક્રાંતિ" (Transition) તત્વો તરીકે કેમ ઓળખવામાં આવે છે? ઝિંક,કેડમિયમ અને મર્ક્યુરીને સંક્રાંતિ તત્વો કેમ ગણવામાં આવતા નથી?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મૂળભૂત રીતે,સંક્રાંતિ ધાતુઓ નામ એ હકીકત પરથી આવ્યું છે કે તેમના રાસાયણિક ગુણધર્મો $s$- અને $p$-બ્લોક તત્વોની વચ્ચેના હોય છે.
$IUPAC$ મુજબ,સંક્રાંતિ તત્વોને એવા તત્વો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમના તટસ્થ પરમાણુ અથવા તેમના આયનીય (ઓક્સિડેશન) અવસ્થામાં $d$-પેટાકોષ અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલ હોય.
અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલ $d$-કક્ષકોની હાજરી સંક્રાંતિ તત્વોને બિન-સંક્રાંતિ તત્વોથી અલગ પાડે છે.
ઝિંક $(Zn)$,કેડમિયમ $(Cd)$ અને મર્ક્યુરી $(Hg)$ તેમના તટસ્થ અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા બંનેમાં સંપૂર્ણ ભરાયેલ $d$-કક્ષકો ($d^{10}$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
${ }_{30} Zn: [Ar] 3d^{10} 4s^{2} \implies Zn^{2+}: [Ar] 3d^{10}$
${ }_{48} Cd: [Kr] 4d^{10} 5s^{2} \implies Cd^{2+}: [Kr] 4d^{10}$
${ }_{80} Hg: [Xe] 4f^{14} 5d^{10} 6s^{2} \implies Hg^{2+}: [Xe] 4f^{14} 5d^{10}$
તેથી,તેઓ કોઈપણ સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં અપૂર્ણ $d$-પેટાકોષ ધરાવતા ન હોવાથી,તેમને સંક્રાંતિ તત્વો ગણવામાં આવતા નથી.

Explore More

Similar Questions

$Cr^{2+}$ આયનનો ગણતરી કરેલ સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ છે: ($text{ BM}$ માં)

નીચેનામાંથી કઈ સંક્રાંતિ તત્વો માટે સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે?

$Fe^{2+}$ આયન $(Fe = 26)$ માં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ....... છે.

$Cr^{2+}$ ની ચુંબકીય મોમેન્ટ કોના જેવી જ છે?

કારણો આપીને સમજાવો:
$(i)$ સંક્રાંતિ ધાતુઓ અને તેમના ઘણા સંયોજનો અનુચુંબકીય (paramagnetic) ગુણધર્મ દર્શાવે છે.
$(ii)$ સંક્રાંતિ ધાતુઓની પરમાણ્વીકરણ એન્થાલ્પી (enthalpy of atomisation) ઊંચી હોય છે.
$(iii)$ સંક્રાંતિ ધાતુઓ સામાન્ય રીતે રંગીન સંયોજનો બનાવે છે.
$(iv)$ સંક્રાંતિ ધાતુઓ અને તેમના ઘણા સંયોજનો સારા ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo