ન્યૂટનનો ગતિનો ત્રીજો નિયમ લખો અને સમજાવો. ન્યૂટનનો ગતિના ત્રીજા નિયમના મહત્વના મુદ્દાઓ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિધાન: દરેક આઘાત (action) માટે હંમેશા સમાન અને વિરુદ્ધ પ્રત્યાઘાત (reaction) હોય છે. જ્યારે એક પદાર્થ બીજા પદાર્થ પર બળ લગાડે છે,ત્યારે બીજો પદાર્થ પણ તેટલા જ મૂલ્યનું અને વિરુદ્ધ દિશામાં બળ પ્રથમ પદાર્થ પર લગાડે છે.
મહત્વના મુદ્દાઓ:
$(1)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત હંમેશા જોડીમાં હોય છે. એકલું બળ અસ્તિત્વ ધરાવી શકે નહીં.
$(2)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત બળના મૂલ્યો સમાન હોય છે પરંતુ દિશા વિરુદ્ધ હોય છે.
$(3)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત બળ હંમેશા અલગ-અલગ પદાર્થો પર લાગે છે. તેથી,તેઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરતા નથી.
$(4)$ આઘાત એ કારણ છે અને પ્રત્યાઘાત એ અસર છે.
ગાણિતિક સ્વરૂપ:
જો પદાર્થ $A$ દ્વારા પદાર્થ $B$ પર લાગતું બળ $\overrightarrow{F}_{AB}$ હોય અને પદાર્થ $B$ દ્વારા પદાર્થ $A$ પર લાગતું બળ $\overrightarrow{F}_{BA}$ હોય,તો ન્યૂટનના ત્રીજા નિયમ મુજબ:
$\overrightarrow{F}_{AB} = -\overrightarrow{F}_{BA}$
ઉદાહરણ: જ્યારે હાથ વડે સ્પ્રિંગને દબાવવામાં આવે છે,ત્યારે હાથ સ્પ્રિંગ પર બળ લગાડે છે (આઘાત),અને સ્પ્રિંગ હાથ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં પુનઃસ્થાપક બળ લગાડે છે (પ્રત્યાઘાત).
નોંધ: જ્યારે આપણે કોઈ એક પદાર્થની ગતિનો વિચાર કરીએ,ત્યારે આપણે ફક્ત તે પદાર્થ પર લાગતા બળને ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ. જો આપણે $A$ અને $B$ બંને પદાર્થોની સિસ્ટમનો વિચાર કરીએ,તો $\overrightarrow{F}_{AB}$ અને $\overrightarrow{F}_{BA}$ એ આંતરિક બળો છે અને તેમનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે.

Explore More

Similar Questions

$100$ દડાઓ, જે દરેકનું દળ $m$ છે અને $v$ ઝડપથી ગતિ કરે છે, તે એકસાથે એક દીવાલ સાથે લંબરૂપે અથડાય છે અને $t \ s$ સમયમાં તેટલી જ ઝડપથી પાછા ફરે છે. દડાઓ દ્વારા દીવાલ પર લાગતું કુલ બળ કેટલું હશે?

એક $3 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર, જે ઘર્ષણરહિત સમક્ષિતિજ સપાટી પર સ્થિર છે, તેના પર બળ લગાડવામાં આવે છે। બળ-સમય $(F-t)$ આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે। $1 \ s$ પછી પદાર્થની ઝડપ કેટલી હશે ($m/s$ માં)?

જ્યારે $4 \,kg$ ની રાઈફલમાંથી ગોળી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે $10 \,g$ ની ગોળી $3 \times 10^6 \,cm/s^2$ નો પ્રવેગ પ્રાપ્ત કરે છે. રાઈફલ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય (ન્યુટનમાં) ............ છે.

$m$ દળનો એક કણ $(3\hat{i} + 2\hat{j}) \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને $M$ દળના બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે અને અંતે $(-2\hat{i} + \hat{j}) \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. તો અથડામણ દરમિયાન:

$100\,g$ દળ ધરાવતો પદાર્થ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $5\,m/s$ ની ઝડપે દીવાલ સાથે અથડાય છે અને તેટલી જ ઝડપે પાછો ફરે છે. જો સંપર્ક સમય $2 \times 10^{-3}\,s$ હોય,તો દીવાલ દ્વારા પદાર્થ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo