હાઇઝનબર્ગનો અનિશ્ચિતતાનો સિદ્ધાંત લખો.

(N/A) વર્નર હાઇઝનબર્ગ,એક જર્મન ભૌતિકશાસ્ત્રીએ $1927$ માં અનિશ્ચિતતાનો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો.
સિદ્ધાંત: આ સિદ્ધાંત મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન જેવા સૂક્ષ્મ કણનું સ્થાન અને વેગમાન (અથવા વેગ) એકસાથે ચોકસાઈપૂર્વક નક્કી કરવું અશક્ય છે.
ગાણિતિક રીતે,તે નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$(\Delta x) \times (\Delta p) \geq \frac{h}{4 \pi}$ (સમી. $2.31$) અથવા $(\Delta x) \times (m \Delta v_x) \geq \frac{h}{4 \pi}$ (સમી. $2.32$)
જ્યાં,
$\Delta x = \text{કણના સ્થાનમાં અનિશ્ચિતતા}$
$\Delta p = \text{કણના વેગમાનમાં અનિશ્ચિતતા}$
$\Delta v_x = \text{કણના વેગમાં અનિશ્ચિતતા}$
સમજૂતી: જો ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાન ચોક્કસ રીતે જાણી શકાય ($\Delta x$ નાનું હોય),તો તેનો વેગ અનિશ્ચિત (મોટો) થઈ જશે. જો ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ ચોક્કસ રીતે જાણી શકાય,તો તેનું સ્થાન અનિશ્ચિત થઈ જશે. આમ,ઇલેક્ટ્રોનના સ્થાન કે વેગનું કોઈપણ ભૌતિક માપન હંમેશા અસ્પષ્ટ પરિણામ આપે છે.
મહત્વ: હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંતની એક મહત્વની અસર એ છે કે તે ઇલેક્ટ્રોન અને અન્ય સમાન સૂક્ષ્મ કણો માટે ચોક્કસ માર્ગ અથવા ગતિપથના અસ્તિત્વને નકારે છે. કોઈપણ ક્ષણે સ્થાન અને વેગ બંને એકસાથે ચોકસાઈથી નક્કી કરી શકાતા ન હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોનના ગતિપથ વિશે વાત કરવી શક્ય નથી.