સાયટોકાઈનિન (Cytokinins) પર ટૂંકી નોંધ લખો.

(N/A) સાયટોકાઈનિન સાયટોકાઈનેસિસ (કોષરસ વિભાજન) પર ચોક્કસ અસરો ધરાવે છે અને તેની શોધ હેરિંગ માછલીના શુક્રકોષના $DNA$ માંથી કાઈનેટિન (એડેનાઈનનું રૂપાંતરિત સ્વરૂપ,એક પ્યુરિન) તરીકે થઈ હતી.
$\Rightarrow$ કાઈનેટિન કુદરતી રીતે વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું નથી.
$=$ સાયટોકાઈનિન જેવી પ્રવૃત્તિ ધરાવતા કુદરતી પદાર્થોની શોધને કારણે મકાઈના દાણા અને નાળિયેરના દૂધમાંથી ઝીટિન (Zeatin) અલગ કરવામાં આવ્યું.
- ઝીટિનની શોધ પછી,ઘણા કુદરતી સાયટોકાઈનિન અને કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપતા કેટલાક કૃત્રિમ સંયોજનો ઓળખવામાં આવ્યા છે.
$\rightarrow$ કુદરતી સાયટોકાઈનિન એવા વિસ્તારોમાં સંશ્લેષિત થાય છે જ્યાં ઝડપી કોષ વિભાજન થાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,મૂળની ટોચ (root apices),વિકાસ પામતી પ્રરોહ કલિકાઓ અને યુવાન ફળો.
- તે નવા પાંદડા,પાંદડામાં હરિતકણ,પાર્શ્વીય પ્રરોહ વૃદ્ધિ અને અસ્થાનિક પ્રરોહના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.
$=$ સાયટોકાઈનિન અગ્રીય પ્રભુત્વ (apical dominance) ને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
- તેઓ પોષક તત્વોના વહન (nutrient mobilization) ને પ્રોત્સાહન આપે છે,જે પાંદડાના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરવામાં મદદ કરે છે.