નાઈટ્રોજન ચક્રના મુખ્ય તબક્કાઓ લખો અને સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) નાઈટ્રોજન ચક્ર એ એક જૈવ-ભૂ-રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા નાઈટ્રોજન વાતાવરણ,જમીન અને દરિયાઈ જીવાવરણ વચ્ચે ફરતી વખતે વિવિધ રાસાયણિક સ્વરૂપોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. તેના મુખ્ય તબક્કાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. નાઈટ્રોજન સ્થાપન: વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ નું એમોનિયા $(NH_3)$ અથવા અન્ય નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનોમાં રૂપાંતર કરવાની પ્રક્રિયા. આ જૈવિક સ્થાપન (જેમ કે $Rhizobium$,$Azotobacter$ જેવા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા),ઔદ્યોગિક સ્થાપન અથવા વાતાવરણીય સ્થાપન (વીજળીના ચમકારા દ્વારા) થઈ શકે છે.
$2$. નાઈટ્રીકરણ: આ પ્રક્રિયામાં એમોનિયાનું $Nitrosomonas$ અને $Nitrococcus$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા નાઈટ્રાઈટ $(NO_2^-)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,અને ત્યારબાદ $Nitrobacter$ દ્વારા તેનું નાઈટ્રેટ $(NO_3^-)$ માં રૂપાંતર થાય છે.
$3$. એસિમિલેશન (સ્વાંગીકરણ): વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી નાઈટ્રેટ અથવા એમોનિયાનું શોષણ કરે છે અને તેને એમિનો એસિડ અને પ્રોટીન જેવા કાર્બનિક અણુઓમાં સમાવિષ્ટ કરે છે.
$4$. એમોનીકરણ: મૃત વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાંથી મળતા કાર્બનિક નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનોનું બેક્ટેરિયા અને ફૂગ જેવા વિઘટકો દ્વારા ફરીથી એમોનિયામાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા.
$5$. ડીનાઈટ્રીકરણ (વિનાઈટ્રીકરણ): આ પ્રક્રિયામાં જમીનમાં રહેલા નાઈટ્રેટનું $Pseudomonas$ અને $Thiobacillus$ જેવા ડીનાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા દ્વારા ફરીથી વાયુરૂપ નાઈટ્રોજન $(N_2)$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે તેને વાતાવરણમાં પાછું મોકલે છે.

Explore More

Similar Questions

કઈ બે અલગ સૂક્ષ્મજીવી પ્રક્રિયાઓ સ્થિર નાઈટ્રોજનને ડાયનાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ તરીકે વાતાવરણમાં મુક્ત કરવા માટે જવાબદાર છે?

જીવાવરણમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ શેના કારણે અચળ રહે છે?

વાતાવરણના નાઈટ્રોજનનું વનસ્પતિઓ માટે નાઈટ્રેટમાં રૂપાંતર કરવાની એક રીત કઈ છે?

નાઈટ્રોજન ચક્રમાં સ્યુડોમોનાસ (Pseudomonas) અને થાયોબેસિલસ (Thiobacillus) જેવા સજીવોનું શું મહત્વ છે?

આપેલ નાઈટ્રોજન ચક્રના ચાર્ટમાં $X$ અને $Y$ ને ઓળખો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo