જ્યારે ચેતાકોષ વિશ્રામ સ્થિતિમાં હોય,એટલે કે કોઈ પણ ઊર્મિવેગનું વહન કરતો ન હોય,ત્યારે ચેતાક્ષનું રસસ્તર:

ઉત્તેજનાના સ્થળે,પટલની અંદરની અને બહારની સપાટીનો વીજભાર નીચેના કારણોસર ઉલટાઈ જાય છે:

અહીં ચેતાતંતુ (axon) માંથી આવેગના વહનનું આકૃતિ દ્વારા નિરૂપણ આપેલ છે (બિંદુ $A$ અને $B$ પર). આકૃતિ જુઓ અને આવેગના વહનના સોપાનોને ક્રમમાં ગોઠવો.
$I.$ $A$ સ્થાન પર પટલની ધ્રુવીયતા ઉલટાય છે અને તે વિધ્રુવીકરણ (depolarized) પામે છે,એટલે કે,બહારની સપાટી ઋણભારિત અને અંદરની સપાટી ધનભારિત બને છે,જેનાથી ચેતા આવેગ ઉત્પન્ન થાય છે.
$II.$ એક ઉત્તેજના ચેતાતંતુના $A$ સ્થાન પર પટલમાં ખલેલ પહોંચાડે છે,જેના પરિણામે $Na^+$ આયનો ચેતાતંતુની અંદર પ્રવેશે છે.
$III.$ બહારની સપાટી પર,પ્રવાહ $B$ સ્થાનથી $A$ સ્થાન તરફ વહે છે જેથી વિદ્યુત પ્રવાહનો પરિપથ પૂર્ણ થાય. આથી,તે સ્થાન પર ધ્રુવીયતા ઉલટાય છે અને $B$ સ્થાન પર ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ઉત્પન્ન થાય છે. $A$ સ્થાન પર ઉત્પન્ન થયેલ આવેગ (ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ) $B$ સ્થાન પર પહોંચે છે. આ ક્રમ ચેતાતંતુની લંબાઈ સાથે પુનરાવર્તિત થાય છે અને પરિણામે આવેગનું વહન થાય છે.
$IV.$ તરત જ આગળ,ચેતાતંતુ (દા.ત.,$B$ સ્થાન) ના પટલની બહારની સપાટી પર ધનભાર અને અંદરની સપાટી પર ઋણભાર હોય છે. પરિણામે,અંદરની સપાટી પર પ્રવાહ $A$ સ્થાનથી $B$ સ્થાન તરફ વહે છે.

જ્યારે ચેતાતંતુ ઉત્તેજાય છે,ત્યારે પટલની અંદરની સપાટી કેવી બને છે?

$A$: ચેતાતંત્રમાં ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) નું નિર્માણ એક્સોપ્લાઝમમાં સોડિયમ આયનોના પ્રવેશ પર આધાર રાખે છે.
$R$: ચેતા આવેગના નિર્માણ દરમિયાન સોડિયમ આયનોનો પ્રવેશ પોટેશિયમ આયનોના બહાર નીકળવાને કારણે થાય છે.

ચેતાકીય ઉર્મિવેગની શરૂઆત કોના દ્વારા થાય છે?