એક કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચે ડાયલેક્ટ્રિક પદાર્થ રહેલો છે અને તે $D.C.$ સોર્સ સાથે જોડાયેલ છે. હવે બેટરીને દૂર કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ડાયલેક્ટ્રિક પદાર્થને દૂર કરવામાં આવે છે. કેપેસિટન્સ,તેમાં સંગ્રહિત ઉર્જા,વિદ્યુતક્ષેત્ર,સંગ્રહિત વિદ્યુતભાર અને વોલ્ટેજ વધશે,ઘટશે કે અચળ રહેશે તે જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $1$. કેપેસિટન્સ $(C)$: ડાયલેક્ટ્રિક અચળાંક $K$ ધરાવતા કેપેસિટરનું કેપેસિટન્સ $C = \frac{K \epsilon_0 A}{d}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $K > 1$ હોવાથી,ડાયલેક્ટ્રિક સ્લેબને દૂર કરવાથી (તેને હવા $K=1$ વડે બદલવાથી) કેપેસિટન્સ $C$ ઘટશે.
$2$. વિદ્યુતભાર $(q)$: ડાયલેક્ટ્રિક દૂર કરતા પહેલા બેટરીને ડિસ્કનેક્ટ કરવામાં આવી હોવાથી,કેપેસિટર અલગ થઈ જાય છે. તેથી,પ્લેટો પર સંગ્રહિત વિદ્યુતભાર $q$ અચળ રહે છે.
$3$. સંગ્રહિત ઉર્જા $(U)$: સંગ્રહિત ઉર્જા $U = \frac{q^2}{2C}$ દ્વારા મળે છે. $q$ અચળ છે અને $C$ ઘટે છે,તેથી $U$ વધશે.
$4$. વોલ્ટેજ $(V)$: સંબંધ $q = CV$ પરથી,$V = \frac{q}{C}$ મળે છે. $q$ અચળ છે અને $C$ ઘટે છે,તેથી પ્લેટો વચ્ચેનો વોલ્ટેજ $V$ વધશે.
$5$. વિદ્યુતક્ષેત્ર $(E)$: પ્લેટો વચ્ચેનું વિદ્યુતક્ષેત્ર $E = \frac{V}{d}$ છે. $V$ વધે છે અને $d$ અચળ રહે છે,તેથી વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ વધશે.

Explore More

Similar Questions

જ્યારે બેટરી સાથે જોડાયેલા સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચે ડાઈ-ઈલેક્ટ્રિક ચોસલું મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે પ્લેટો પરનો નવો વિદ્યુતભાર:

એક કેપેસિટરને બેટરી વડે સંપૂર્ણ ચાર્જ કરવામાં આવે છે અને પછી તેને ડિસ્કનેક્ટ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ કેપેસિટરમાં ડાયઇલેક્ટ્રિક દાખલ કરવામાં આવે છે. ડાયઇલેક્ટ્રિકની સપાટી પરના અને કેપેસિટરની પ્લેટોની બહારની સપાટી પરના વિદ્યુતભારોમાં અનુક્રમે શું ફેરફાર થશે?

$2C$ અને $C$ કેપેસિટન્સ ધરાવતા બે કેપેસિટરને સમાંતર જોડીને $V$ સ્થિતિમાન સુધી ચાર્જ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ બેટરી દૂર કરવામાં આવે છે અને $C$ કેપેસિટન્સ ધરાવતા કેપેસિટરને $K$ ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતા માધ્યમથી સંપૂર્ણપણે ભરવામાં આવે છે. બીજા કિસ્સામાં કેપેસિટર વચ્ચેનો સ્થિતિમાનનો તફાવત કેટલો હશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $K_1$ અને $K_2$ ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતી બે ડાયઇલેક્ટ્રિક સ્લેબને સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચે મૂકવામાં આવી છે. જો દરેક પ્લેટનું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય અને પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર $d$ હોય,તો કેપેસિટરનું સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ કેટલું થશે?

હવામાં રહેલા સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરની કેપેસિટન્સ $C$ છે. જો પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર બમણું કરવામાં આવે અને તેને પ્રવાહીમાં ડૂબાડવામાં આવે,તો કેપેસિટન્સ બમણું થાય છે. પ્રવાહીનો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo