એક પોટેન્શિયોમીટર પર સમાન પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ છે. શ્રેણીમાં જોડાયેલા બે કોષો $(i)$ એકબીજાને ટેકો આપે છે અને $(ii)$ એકબીજાનો વિરોધ કરે છે,જે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર અનુક્રમે $6 \ m$ અને $2 \ m$ પર સંતુલિત થાય છે. કોષોના $e.m.f.$ નો ગુણોત્તર કેટલો છે?

આપેલ પોટેન્શિયોમીટરના તારનો અવરોધ $10\, \Omega$ છે. જ્યારે સ્લાઇડિંગ કોન્ટેક્ટ પોટેન્શિયોમીટરના તારની મધ્યમાં હોય,ત્યારે $2\, \Omega$ ના અવરોધ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત કેટલો હશે?

આકૃતિમાં $2.0 \; V$ અને $0.40 \; \Omega$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતો કોષ દર્શાવેલ છે,જે અવરોધક તાર $AB$ પર વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત જાળવી રાખે છે. એક પ્રમાણિત કોષ જે $1.02 \; V$ નો અચળ $emf$ જાળવી રાખે છે (થોડા $mA$ સુધીના મધ્યમ પ્રવાહ માટે),તે તારની $67.3 \; cm$ લંબાઈ પર તટસ્થ બિંદુ આપે છે. પ્રમાણિત કોષમાંથી ખૂબ ઓછો પ્રવાહ ખેંચાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,તેની શ્રેણીમાં $600 \; k \Omega$ નો ખૂબ ઊંચો અવરોધ મૂકવામાં આવે છે,જે તટસ્થ બિંદુની નજીક શોર્ટ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પ્રમાણિત કોષને અજ્ઞાત $emf$ $\varepsilon$ ધરાવતા કોષ દ્વારા બદલવામાં આવે છે અને સમાન રીતે તટસ્થ બિંદુ શોધતા તે તારની $82.3 \; cm$ લંબાઈ પર મળે છે.
$(a)$ $\varepsilon$ નું મૂલ્ય શું છે?
$(b)$ $600 \; k \Omega$ ના ઊંચા અવરોધનો હેતુ શું છે?
$(c)$ શું તટસ્થ બિંદુ આ ઊંચા અવરોધથી પ્રભાવિત થાય છે?
$(d)$ જો પોટેન્શિયોમીટરના ડ્રાઈવર કોષનો $emf$ $2.0 \; V$ ને બદલે $1.0 \; V$ હોત,તો શું આ પદ્ધતિ ઉપરની પરિસ્થિતિમાં કામ કરત?
$(e)$ શું આ પરિપથ ખૂબ જ નાના $emf$ (જેમ કે થર્મોકપલનો સામાન્ય $emf$) નક્કી કરવા માટે સારી રીતે કામ કરશે? જો નહીં,તો તમે પરિપથમાં કેવી રીતે ફેરફાર કરશો?

પોટેન્શિયોમીટરની સંતુલન લંબાઈ $60 \ cm$ થી ઘટીને $40 \ cm$ થાય છે જ્યારે કોષને $4 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શંટ કરવામાં આવે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ કેટલો હશે ($\Omega$ માં)?

આકૃતિમાં,$L$ લંબાઈ અને $9r$ અવરોધ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $AB$,$\varepsilon$ $emf$ અને $r$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતા કોષ $D$ સાથે જોડાયેલ છે. કોષ $C$ નો $emf$ $\frac{\varepsilon}{2}$ છે અને તેનો આંતરિક અવરોધ $2r$ છે. જ્યારે લંબાઈ $AJ$ હોય ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર $G$ કોઈ વિચલન દર્શાવશે નહીં:

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે,જ્યારે $3 \ \Omega$ અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે ત્યારે નલ પોઈન્ટ $1 \ m$ પર મળે છે અને જ્યારે કોષને $6 \ \Omega$ અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે ત્યારે નલ પોઈન્ટ $1.5 \ m$ લંબાઈ પર મળે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ કેટલો હશે ($\Omega$ માં)?