નીચેનાના જવાબ આપો:
$(a)$ તમે કોઈ વિદ્યુતભારને પોલા વાહકની અંદર મૂકીને તેને વિદ્યુત બળોથી સુરક્ષિત કરી શકો છો. શું તમે કોઈ પદાર્થને પોલા ગોળાની અંદર મૂકીને અથવા અન્ય કોઈ રીતે નજીકના દ્રવ્યના ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવથી સુરક્ષિત કરી શકો છો?
$(b)$ પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા નાના અવકાશયાનમાં રહેલો અવકાશયાત્રી ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકતો નથી. જો પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો શું તે ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકે?
$(c)$ જો તમે સૂર્યને કારણે પૃથ્વી પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળની સરખામણી ચંદ્રને કારણે લાગતા બળ સાથે કરો,તો તમને જણાશે કે સૂર્યનું ખેંચાણ ચંદ્રના ખેંચાણ કરતા વધારે છે. તેમ છતાં,ચંદ્રના ખેંચાણની ભરતી-ઓટની અસર સૂર્યની અસર કરતા વધારે છે. શા માટે?
$(a)$ તમે કોઈ વિદ્યુતભારને પોલા વાહકની અંદર મૂકીને તેને વિદ્યુત બળોથી સુરક્ષિત કરી શકો છો. શું તમે કોઈ પદાર્થને પોલા ગોળાની અંદર મૂકીને અથવા અન્ય કોઈ રીતે નજીકના દ્રવ્યના ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવથી સુરક્ષિત કરી શકો છો?
$(b)$ પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા નાના અવકાશયાનમાં રહેલો અવકાશયાત્રી ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકતો નથી. જો પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો શું તે ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકે?
$(c)$ જો તમે સૂર્યને કારણે પૃથ્વી પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળની સરખામણી ચંદ્રને કારણે લાગતા બળ સાથે કરો,તો તમને જણાશે કે સૂર્યનું ખેંચાણ ચંદ્રના ખેંચાણ કરતા વધારે છે. તેમ છતાં,ચંદ્રના ખેંચાણની ભરતી-ઓટની અસર સૂર્યની અસર કરતા વધારે છે. શા માટે?
(N/A) ના. ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવને સુરક્ષિત (shield) કરી શકાતો નથી કારણ કે ગુરુત્વાકર્ષણ માધ્યમના પ્રકાર અને અન્ય દ્રવ્યની હાજરીથી સ્વતંત્ર છે.
$(b)$ હા. જો અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો અવકાશયાત્રી મથકના પરિમાણોમાં ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં થતા ફેરફાર (ભરતી બળો) ને શોધી શકે છે.
$(c)$ ભરતીની અસર ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રના ઢાળ (gradient) પર આધાર રાખે છે,જે $1/r^3$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પોતે $1/r^2$ ના પ્રમાણમાં હોય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની સૂર્ય કરતા ઘણો નજીક હોવાથી,ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રનો ઢાળ મોટો હોય છે,જેના પરિણામે ભરતીની અસર વધારે જોવા મળે છે.
$(b)$ હા. જો અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો અવકાશયાત્રી મથકના પરિમાણોમાં ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં થતા ફેરફાર (ભરતી બળો) ને શોધી શકે છે.
$(c)$ ભરતીની અસર ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રના ઢાળ (gradient) પર આધાર રાખે છે,જે $1/r^3$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પોતે $1/r^2$ ના પ્રમાણમાં હોય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની સૂર્ય કરતા ઘણો નજીક હોવાથી,ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રનો ઢાળ મોટો હોય છે,જેના પરિણામે ભરતીની અસર વધારે જોવા મળે છે.
Explore More
Similar Questions
જો પૃથ્વીમાં કોઈપણ દિશામાં ટનલ બનાવવામાં આવે,તો એક છેડેથી મુક્ત કરેલો દડો બીજા છેડે પહોંચતા કેટલો સમય લેશે ........ $\text{min}$ (પૃથ્વીનું પરિભ્રમણ અવગણો).
$M$ દળનો એક કણ સમાન દળ $M$ અને ત્રિજ્યા $a$ ધરાવતા ગોલીય કવચના કેન્દ્ર પર સ્થિત છે. કેન્દ્રથી $\frac{a}{2}$ અંતરે આવેલા બિંદુએ ગુરુત્વાકર્ષી સ્થિતિમાન કેટલું હશે?
Medium
View Solutionનીચે આપેલા વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો:
$(a)$ પૃથ્વીની સપાટીથી $d$ જેટલી ઊંડાઈએ જતાં ગુરુત્વપ્રવેગનું મૂલ્ય વધે છે.
$(b)$ જો પૃથ્વીની સપાટી પર $m$ દળના પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ ઝડપ $11.2 \, km/s$ હોય,તો $2m$ દળના પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ ઝડપ $22.4 \, km/s$ થાય.
$(c)$ જો પૃથ્વીનું ગુરુત્વાકર્ષી આકર્ષણ એકાએક અદશ્ય થઈ જાય,તો પદાર્થનું દળ શૂન્ય થઈ જાય છે,પરંતુ તેનું વજન સમાન રહે છે.
$(a)$ પૃથ્વીની સપાટીથી $d$ જેટલી ઊંડાઈએ જતાં ગુરુત્વપ્રવેગનું મૂલ્ય વધે છે.
$(b)$ જો પૃથ્વીની સપાટી પર $m$ દળના પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ ઝડપ $11.2 \, km/s$ હોય,તો $2m$ દળના પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ ઝડપ $22.4 \, km/s$ થાય.
$(c)$ જો પૃથ્વીનું ગુરુત્વાકર્ષી આકર્ષણ એકાએક અદશ્ય થઈ જાય,તો પદાર્થનું દળ શૂન્ય થઈ જાય છે,પરંતુ તેનું વજન સમાન રહે છે.
Medium
View Solution$m \; kg$ ના ત્રણ સમાન દળ એક સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે.
$(a)$ ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $G$ પર મૂકવામાં આવેલા $2 \; m$ દળ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
$(b)$ જો શિરોબિંદુ $A$ પરનું દળ બમણું કરવામાં આવે,તો બળ કેટલું હશે?
$AG = BG = CG = 1 \; m$ લો.
$(a)$ ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $G$ પર મૂકવામાં આવેલા $2 \; m$ દળ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
$(b)$ જો શિરોબિંદુ $A$ પરનું દળ બમણું કરવામાં આવે,તો બળ કેટલું હશે?
$AG = BG = CG = 1 \; m$ લો.
Medium
View Solutionએક ગ્રહનો ગર્ભ (core) $3\rho$ ઘનતા ધરાવે છે અને બહારનું કવચ (crust) $\rho$ ઘનતા ધરાવે છે. ગર્ભમાં એક નાની ટનલ છે. $m$ દળનો એક નાનો કણ છેડા $A$ થી મુક્ત કરવામાં આવે છે,તો છેડા $B$ સુધી પહોંચવા માટે લાગતો સમય કેટલો હશે?
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo