વિધાન: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમ દ્વારા સમાન વિચલન કોણ (લઘુત્તમ વિચલન સિવાય) માટે આપાતકોણના બે મૂલ્યો શક્ય છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.
- Aજો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
- Bજો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
- Cજો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
- Dજો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Explore More
Similar Questions
પ્રકાશનું એક કિરણ સમબાજુ પ્રિઝમ $(\mu = 1.5)$ માંથી એવી રીતે પસાર થાય છે કે જેથી આપાતકોણ એ નિર્ગમનકોણ જેટલો હોય અને નિર્ગમનકોણ એ પ્રિઝમકોણના $3/4$ ગણો હોય. તો વિચલનકોણ .......$^o$ છે.
Difficult
View Solutionએક સમબાજુ કાચના પ્રિઝમ, જેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે, તેની એક સપાટી પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ એવી રીતે બહાર નીકળે છે કે તે બીજી સપાટીને સ્પર્શીને જાય છે. આપાતકોણનું મૂલ્ય કેટલું હશે? $(\sin 90^{\circ} = 1, \sin 30^{\circ} = 0.5, \sin 45^{\circ} = 1/\sqrt{2})$.
DifficultMHT CET 2026
View Solutionએક પ્રિઝમનો ખૂણો $30^o$ છે અને તેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે. તેની એક સપાટી પર ચાંદીનો ઢોળ ચડાવેલ છે. બીજી સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ કયા આપાતકોણે આપાત કરવું જોઈએ જેથી ચાંદીવાળી સપાટી પરથી પરાવર્તન પામ્યા પછી,તે તેના મૂળ માર્ગે પાછું ફરે?
Difficult
View Solutionપ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu = \sqrt{3}$ છે અને લઘુત્તમ વિચલન કોણ અને પ્રિઝમ કોણનો ગુણોત્તર $1$ છે. પ્રિઝમ કોણનું મૂલ્ય $......^{\circ}$ છે.
DifficultJEE MAIN 2024
View Solutionએક પ્રિઝમનો વક્રીભવન કોણ $A$ છે અને પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $\cot(A/2)$ છે. લઘુત્તમ વિચલન કોણ કેટલો હશે?
MediumAIPMT 2015
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo