એક સમબાજુ કાચના પ્રિઝમ, જેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે, તેની એક સપાટી પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ એવી રીતે બહાર નીકળે છે કે તે બીજી સપાટીને સ્પર્શીને જાય છે. આપાતકોણનું મૂલ્ય કેટલું હશે? $(\sin 90^{\circ} = 1, \sin 30^{\circ} = 0.5, \sin 45^{\circ} = 1/\sqrt{2})$.

  • A
    $\sin^{-1} (\sqrt{2} \sin 15^{\circ})$
  • B
    $\sin^{-1} (\frac{1}{\sqrt{2}} \sin 15^{\circ})$
  • C
    $\sin^{-1} (\sqrt{2} \sin 30^{\circ})$
  • D
    $\sin^{-1} (\frac{1}{\sqrt{2}} \sin 45^{\circ})$

Explore More

Similar Questions

પ્રિઝમ પર $45^o$ ના આપાતકોણે કિરણ આપાત કરતાં લઘુત્તમ વિચલન મળે છે. જો પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ હોય,તો પ્રિઝમનો પ્રિઝમકોણ .......... $^o$ છે.

Difficult
View Solution

વિધાન: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમ દ્વારા સમાન વિચલન કોણ (લઘુત્તમ વિચલન સિવાય) માટે આપાતકોણના બે મૂલ્યો શક્ય છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.

કાચના પ્રિઝમનો મુખ્ય આડછેદ $AB = AC$ ધરાવતો સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ છે. સપાટી $AC$ પર ચાંદીનો ઢોળ ચડાવેલ છે. પ્રકાશનું કિરણ સપાટી $AB$ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે અને બે પરાવર્તન પછી, તે પાયા $BC$ માંથી પાયાને લંબરૂપે બહાર નીકળે છે. પ્રિઝમનો ખૂણો $BAC$ કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?

પ્રકાશનું એક કિરણ સમબાજુ કાચના પ્રિઝમના પ્રથમ ફલક પર '$i$' આપાતકોણે આપાત થાય છે. નિર્ગમન કિરણ પાસપાસેના ફલકને સ્પર્શીને પસાર થાય છે. પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે. પ્રથમ ફલક પર આપાતકોણનું મૂલ્ય શોધો $(\sin 45^{\circ} = 1/\sqrt{2}, \sin 90^{\circ} = 1)$।

પ્રકાશનું એક કિરણ $\sqrt{2}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા સમબાજુ કાચના પ્રિઝમની એક સપાટી પર આપાત થાય છે. તેમાંથી બહાર આવતું કિરણ બીજી સપાટીને સમાંતર (grazes) પસાર થાય છે. તો આપાતકોણનું મૂલ્ય શોધો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo