દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ માટે મુક્તિના અંશો (degree of freedom) ની ગણતરી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $O_{2}$,$N_{2}$,$H_{2}$,અથવા $CO$ જેવા દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુના અણુઓ પાસે $x$,$y$,અને $z$ અક્ષો પરની ગતિને અનુરૂપ ત્રણ સ્થાનાંતરીય મુક્તિના અંશો હોય છે.
$E_{t} = \langle \frac{1}{2} m v_{x}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} m v_{y}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} m v_{z}^{2} \rangle$
વધુમાં,આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ તેની પાસે બે $(2)$ ભ્રમણીય મુક્તિના અંશો હોય છે. દ્વિ-પરમાણ્વીય અણુ માટે,આંતર-પરમાણ્વીય અક્ષને લંબ એવી અક્ષો પર બે સ્વતંત્ર ભ્રમણીય ગતિઓ હોય છે.
ધારો કે $\omega_{1}$ અને $\omega_{2}$ એ અક્ષ $1$ અને $2$ ની આસપાસની કોણીય ઝડપ છે,અને $I_{1}$ અને $I_{2}$ એ આ અક્ષોની આસપાસની જડત્વની ચાકમાત્રા છે.
અણુની કુલ ઉર્જા એ સ્થાનાંતરીય અને ભ્રમણીય ગતિ ઉર્જા $(KE)$ નો સરવાળો છે:
$E = E_{t} + E_{r}$
$E = \langle \frac{1}{2} m v_{x}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} m v_{y}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} m v_{z}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} I_{1} \omega_{1}^{2} \rangle + \langle \frac{1}{2} I_{2} \omega_{2}^{2} \rangle$
અહીં,સ્થાનાંતરીય $KE$ માટે $3$ પદો અને ભ્રમણીય $KE$ માટે $2$ પદો છે,જેના પરિણામે ઓરડાના તાપમાને કુલ $5$ મુક્તિના અંશો મળે છે.
ઊંચા તાપમાને,આ અણુઓ કંપન મોડ પણ દર્શાવે છે. પરમાણુઓ આંતર-પરમાણ્વીય અક્ષ પર એક-પરિમાણીય હાર્મોનિક ઓસિલેટરની જેમ દોલન કરે છે,જે બે વધારાના મુક્તિના અંશો (એક ગતિ ઉર્જા માટે અને એક સ્થિતિ ઉર્જા માટે) ઉમેરે છે,જેથી કુલ $7$ મુક્તિના અંશો થાય છે.

Explore More

Similar Questions

$T$ તાપમાને ઉષ્મીય સંતુલનમાં રહેલા આદર્શ વાયુ માટે એક સ્વતંત્રતાના અંશ (degree of freedom) દીઠ સરેરાશ ઉર્જાનું મૂલ્ય કેટલું હશે? ($k_{B}$ એ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક છે)

$n$ સ્વતંત્રતાના અંશો (degrees of freedom) ધરાવતા બહુપરમાણ્વીય વાયુ માટે અણુ દીઠ સરેરાશ ગતિઊર્જા કેટલી થાય? (જો $K$ એ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક હોય):

જ્યારે અચળ દબાણે વાયુને $x$ જેટલી ઉષ્મા આપવામાં આવે છે,ત્યારે તે $x/3$ જેટલું કાર્ય કરે છે. અણુ દીઠ સરેરાશ મુક્તિના અંશો (degrees of freedom) ની સંખ્યા કેટલી છે?

એક દ્રઢ દ્વિપરમાણ્વીય અણુને કેટલી ભ્રમણીય મુક્તિની માત્રાઓ (rotational degrees of freedom) હોય છે?

સૂચિ-$I$ ને સૂચિ-$II$ સાથે જોડો:
સૂચિ-$I$ સૂચિ-$II$
$(A)$ $3$ સ્થાનાંતરીય સ્વતંત્રતાની કોટિ $(I)$ એકપરમાણ્વીય વાયુઓ
$(B)$ $3$ સ્થાનાંતરીય,$2$ ભ્રમણીય સ્વતંત્રતાની કોટિ $(III)$ દ્રઢ દ્વિપરમાણ્વીય વાયુઓ
$(C)$ $3$ સ્થાનાંતરીય,$2$ ભ્રમણીય અને $1$ કંપન સ્વતંત્રતાની કોટિ $(IV)$ અદ્રઢ દ્વિપરમાણ્વીય વાયુઓ
$(D)$ $3$ સ્થાનાંતરીય,$3$ ભ્રમણીય અને એકથી વધુ કંપન સ્વતંત્રતાની કોટિ $(II)$ બહુપરમાણ્વીય વાયુઓ

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo