ગ્રહોની ગતિ માટે કેપ્લરનો પ્રથમ નિયમ (કક્ષાનો નિયમ) સમજાવો.
(N/A) કક્ષાનો નિયમ:
બધા જ ગ્રહો લંબગોળ કક્ષામાં ગતિ કરે છે અને સૂર્ય આ લંબગોળના બે કેન્દ્રો (foci) પૈકીના એક કેન્દ્ર પર સ્થિત હોય છે.
ગ્રહ સૂર્યની આસપાસ લંબગોળ માર્ગે ગતિ કરે છે. સૌથી નજીકના બિંદુને $P$ અને સૌથી દૂરના બિંદુને $A$ કહેવામાં આવે છે. $P$ ને પેરીહેલિયન (perihelion) અને $A$ ને એફેલિયન (aphelion) કહેવાય છે. અર્ધ-દીર્ઘ અક્ષ એ $AP$ અંતરનું અડધું માપ છે (જેને $a$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે).
આ નિયમ કોપરનિકસના મોડેલથી અલગ હતો,જે ફક્ત વર્તુળાકાર કક્ષાઓને જ માન્ય રાખતું હતું. (લંબગોળ,જેનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ વર્તુળ છે,તે એક બંધ વક્ર છે).
બધા જ ગ્રહો લંબગોળ કક્ષામાં ગતિ કરે છે અને સૂર્ય આ લંબગોળના બે કેન્દ્રો (foci) પૈકીના એક કેન્દ્ર પર સ્થિત હોય છે.
ગ્રહ સૂર્યની આસપાસ લંબગોળ માર્ગે ગતિ કરે છે. સૌથી નજીકના બિંદુને $P$ અને સૌથી દૂરના બિંદુને $A$ કહેવામાં આવે છે. $P$ ને પેરીહેલિયન (perihelion) અને $A$ ને એફેલિયન (aphelion) કહેવાય છે. અર્ધ-દીર્ઘ અક્ષ એ $AP$ અંતરનું અડધું માપ છે (જેને $a$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે).
આ નિયમ કોપરનિકસના મોડેલથી અલગ હતો,જે ફક્ત વર્તુળાકાર કક્ષાઓને જ માન્ય રાખતું હતું. (લંબગોળ,જેનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ વર્તુળ છે,તે એક બંધ વક્ર છે).
Explore More
Similar Questions
જો પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનું અંતર તેના વર્તમાન મૂલ્ય કરતા અડધું થઈ જાય,તો એક વર્ષમાં દિવસોની સંખ્યા કેટલી થાય?
MediumIIT 1996
View Solutionલંબગોળ કક્ષામાં પરિભ્રમણ કરતા ગ્રહ માટે:
$(A)$ પરિભ્રમણનો વેગ અચળ હોય છે.
$(B)$ જ્યારે તે સૂર્યની સૌથી નજીક હોય ત્યારે તેનો વેગ ન્યૂનતમ હોય છે.
$(C)$ તેનો ક્ષેત્રીય વેગ તેના વેગના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$(D)$ ક્ષેત્રીય વેગ તેના વેગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$(E)$ તેનો ગતિપથ એવો હોય છે કે જેથી ક્ષેત્રીય વેગ અચળ રહે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
$(A)$ પરિભ્રમણનો વેગ અચળ હોય છે.
$(B)$ જ્યારે તે સૂર્યની સૌથી નજીક હોય ત્યારે તેનો વેગ ન્યૂનતમ હોય છે.
$(C)$ તેનો ક્ષેત્રીય વેગ તેના વેગના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$(D)$ ક્ષેત્રીય વેગ તેના વેગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$(E)$ તેનો ગતિપથ એવો હોય છે કે જેથી ક્ષેત્રીય વેગ અચળ રહે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
DifficultJEE MAIN 2021
View Solutionજો પૃથ્વીનું સૂર્યથી અંતર $1.5 \times 10^8 \, km$ હોય,તો એક કાલ્પનિક ગ્રહનો સૂર્યથી અંતર કેટલું હશે,જો તેનો પરિભ્રમણ સમયગાળો $2.83$ વર્ષ હોય? (જવાબ $............. \times 10^8 \, km$ માં આપો)
પૃથ્વીના ઉપગ્રહનો આવર્તકાળ $24 \text{ કલાક}$ છે. જો પૃથ્વી અને ઉપગ્રહ વચ્ચેનું અંતર અગાઉના મૂલ્યના ચોથા ભાગનું કરવામાં આવે, તો તેનો નવો આવર્તકાળ કેટલો થશે ($\text{ કલાક}$ માં)?
બે ગ્રહો સૂર્યની આસપાસ ફરે છે. તેમના પરિભ્રમણ સમય અને કક્ષાની સરેરાશ ત્રિજ્યા અનુક્રમે $T_1, T_2$ અને $r_1, r_2$ છે. ગુણોત્તર $T_1/T_2$ કોના બરાબર છે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo