મેલસનો નિયમ સમજાવો અને તેનું ગાણિતિક સ્વરૂપ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મેલસનો નિયમ જણાવે છે કે જ્યારે સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનું કિરણ એનાલાઈઝર (વિશ્લેષક) પર આપાત થાય છે,ત્યારે એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા એ પોલરાઈઝર અને એનાલાઈઝરની ધ્રુવીભવન અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાના કોસાઇનના વર્ગના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ધારો કે એનાલાઈઝર $(P_{2})$ ની પાસ-એક્સિસ,પોલરાઈઝર $(P_{1})$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. $P_{1}$ માંથી બહાર આવતા સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}_{0}$,એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે.
આપણે સદિશ $\vec{E}_{0}$ ના બે લંબ ઘટકો પાડી શકીએ છીએ:
$(1)$ $E_{0} \cos \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને સમાંતર છે.
$(2)$ $E_{0} \sin \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને લંબ છે.
ઘટક $E_{0} \cos \theta$ એનાલાઈઝરમાંથી પસાર થાય છે,જ્યારે ઘટક $E_{0} \sin \theta$ એનાલાઈઝર દ્વારા શોષાઈ જાય છે (અટકી જાય છે).
પ્રકાશની તીવ્રતા $(I)$ એ કંપવિસ્તારના વર્ગ $(E^{2})$ ના સમપ્રમાણમાં હોવાથી,એનાલાઈઝર પર આપાત થતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I_{0} \propto E_{0}^{2}$ છે અને એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I \propto (E_{0} \cos \theta)^{2}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{I}{I_{0}} = \frac{(E_{0} \cos \theta)^{2}}{E_{0}^{2}} = \cos^{2} \theta$
તેથી,$I = I_{0} \cos^{2} \theta$.
આને મેલસનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

પોલરાઇઝિંગ શીટમાંથી પસાર થતા અધ્રુવીભૂત પ્રકાશના વિદ્યુતક્ષેત્રના ઘટકો માટે $\text{સાચો}$ વિકલ્પ પસંદ કરો.

$I_0$ તીવ્રતા ધરાવતા અધ્રુવીભૂત પ્રકાશના કિરણના માર્ગમાં બે પોલેરોઇડ એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યા છે કે જેથી બીજા પોલેરોઇડમાંથી કોઈ પ્રકાશ બહાર આવતો નથી. જો ત્રીજો પોલેરોઇડ,જેની ધ્રુવીભવન અક્ષ પ્રથમ પોલેરોઇડ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે,તેને બે પોલેરોઇડની વચ્ચે મૂકવામાં આવે,તો છેલ્લા પોલેરોઇડમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા કેટલી હશે?

બે પોલરાઇઝરની પાસ-એક્સિસ એવી રીતે રાખવામાં આવી હતી કે જેથી $I_0$ તીવ્રતાનો આપાત અધ્રુવીભૂત પ્રકાશ સંપૂર્ણપણે અવરોધાય. આ બે પોલરાઇઝરની વચ્ચે એક અન્ય પોલરાઇઝર એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યું કે તેની પાસ-એક્સિસ પ્રથમ પોલરાઇઝરની પાસ-એક્સિસ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા કેટલી થશે?

$300 \, mm$ લાંબી નળીમાં $60 \, cm^3$ સાંદ્ર ખાંડનું દ્રાવણ ભરેલ છે. જ્યારે તેને પોલારીમીટરમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે તે $10^\circ$ નું પ્રકાશીય પરિભ્રમણ ઉત્પન્ન કરે છે. જો ખાંડનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ $60^\circ$ હોય,તો નળીમાં રહેલી ખાંડની માત્રા ગ્રામમાં ગણો.

Difficult
View Solution

$I_0$ તીવ્રતા ધરાવતા આપાત પ્રકાશ માટે એક પોલેરોઇડને $45^o$ ના ખૂણે મૂકવામાં આવે છે. હવે પોલેરાઇઝેશન પછી પોલેરોઇડમાંથી પસાર થતા પ્રકાશની તીવ્રતા કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo